AK Parti tarafından hazırlanan 12. Yargı Paketi, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunuldu. 21 maddeden oluşan düzenleme, hukuk ve ceza yargılamasında önemli değişiklikler öngörürken, adalet sisteminin hızlandırılması ve dijitalleşmesi hedefi öne çıktı.
Paketin içeriğinde duruşma sürelerinden tazminat hesaplamalarına, dijital delillerin saklanmasından kaçak sanıkların yargılanma süreçlerine kadar birçok başlık yer alıyor.
Yargılamalarda hız ve usul değişikliği
Düzenlemeyle birlikte hukuk davalarında duruşmalar arasındaki sürenin kural olarak 3 ayı geçmemesi planlanıyor. Hakimlerin yalnızca gerekçelendirmek şartıyla bu sürenin dışına çıkabileceği ifade ediliyor.
Belirsiz alacak davasının kaldırılması da paketin dikkat çeken başlıkları arasında yer alırken, vatandaşların kısmi dava açarak kalan alacaklarını daha sonra talep edebilmesi öngörülüyor. Zamanaşımı ise davanın açıldığı tarihten itibaren kesilmiş sayılacak.
Ceza hukukunda yeni düzenlemeler
Ceza yargılamasına ilişkin önemli değişiklikler de pakette yer alıyor. İşkence, kötü muamele ve eziyet suçlarında “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)” uygulanamayacak.
Ayrıca hakkında kaçak olan sanıkların, sonradan ortaya çıkmaları halinde yeniden yargılanma talebinde bulunabilmesine imkân tanınıyor.
Dijital deliller ve DNA verileri
Yeni düzenleme ile birlikte dijital verilerin saklanma süresi ilk kez açık şekilde kanuna bağlanıyor. Arama ve el koyma yoluyla elde edilen dijital materyallerin, yargı süreci tamamlandıktan sonra 15 yıl saklanacağı, ardından imha edileceği belirtiliyor.
Moleküler genetik incelemeler sonucu elde edilen DNA verilerinin ise mahkumiyet halinde 20 yıl boyunca korunacağı ifade ediliyor. Bu verilerin erişim ve saklama koşulları da yasal çerçeveye alınıyor.
Tazminat ve faiz sisteminde yeni model
Trafik kazaları ve destekten yoksun kalma davalarında tazminat hesaplama yöntemi değişiyor. Geleceğe yönelik zarar hesaplamalarında faiz başlangıcı karar tarihi olarak kabul edilecek.
Mahkeme alacaklarında faiz oranının ise Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası reeskont oranına bağlanması planlanıyor. Bu düzenleme ile ekonomik dalgalanmalara karşı daha güncel bir sistem oluşturulması hedefleniyor.
İcra, ihale ve miras işlemleri
İcra ve satış işlemlerinde yeni yaptırımlar da pakette yer alıyor. İhaleyi kazanıp ödeme yapmayan kişiler için teminatın yanması ve ek para cezaları uygulanması gündeme geliyor.
Miras kalan taşınmazların satışında ise ilk ihaleye yalnızca mirasçıların katılması, ikinci aşamada ise tüm vatandaşlara açılması planlanıyor. Vesayet altındaki kişilere ait malların ise elektronik ihale sistemi üzerinden satılması öngörülüyor.
Yargı sisteminde kurumsal değişiklikler
Hakim ve savcı yardımcılarının eğitim ve sınav süreçleri Türkiye Adalet Akademisi çatısı altında yeniden düzenleniyor. Hakimlerin gereksiz bilirkişi görevlendirmesinin disiplin suçu sayılabilmesi de paketin dikkat çeken maddeleri arasında.
Adli Tıp Kurumu üyeleri için uzmanlık ve doktora şartı getirilirken, görev sürelerinin 4 yıl ile sınırlandırılması planlanıyor.
İstinaf ve temyiz süreçleri
Bölge idare mahkemelerinin kararlarında gerekçe hatası nedeniyle dosyanın geri gönderilmesi uygulamasının azaltılması hedefleniyor. Mahkemelerin esasa ilişkin doğru karar vermesi halinde gerekçeyi düzeltme yetkisi genişletiliyor.
Ayrıca Danıştay’a temyiz yolu bazı kararlar için genişletilerek vatandaşların üst yargı mercilerine erişimi artırılıyor.
Paket Meclis gündeminde
- Yargı Paketi’nin Meclis görüşmeleri sürerken, düzenlemenin yasalaşma sürecinde değişiklikler yapılabileceği belirtiliyor. Paketin, yargı süreçlerini hızlandırmayı ve sistemde standardizasyon sağlamayı amaçladığı ifade ediliyor.
