Milyonlarca çalışanın yakından takip ettiği işsizlik maaşıyla ilgili dikkat çeken bir gelişme yaşandı. 2027-2029 dönemini kapsayan yeni Orta Vadeli Program’da (OVP), çalışma hayatına ilişkin önemli hedefler sıralanırken, İşsizlik Sigortası Fonu üzerinden sağlanan desteklere erişim konusunda dikkat çeken bir mesaj verildi.
Programda, İşsizlik Sigortası Fonu kaynaklı pasif işgücü programlarından yararlanma koşullarının kolaylaştırılmasının hedeflendiği belirtildi. Söz konusu ifade, başta işsizlik ödeneği olmak üzere fondan sağlanan çeşitli desteklerde hak kazanma şartlarının ilerleyen dönemde yeniden değerlendirilebileceği beklentisini oluşturdu.
Henüz işsizlik maaşının mevcut şartlarını doğrudan değiştiren yeni bir düzenleme yürürlüğe girmiş değil. Ancak OVP’de ortaya konulan hedefler, çalışma hayatında sosyal koruma mekanizmalarının kapsamının yeniden ele alınabileceğine işaret ediyor.
İşsizlik maaşında hangi şartlar aranıyor?
Mevcut uygulamada işsizlik ödeneğinden yararlanmak için çalışanların belirli kriterleri karşılaması gerekiyor.
Buna göre işçinin hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olması şartı bulunuyor. Bunun yanında çalışanın, iş sözleşmesinin sona ermesinden önceki son üç yıl içerisinde en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olması gerekiyor.
Ancak yalnızca prim gün sayısının yeterli olması işsizlik maaşı almak için tek başına yeterli değil. İşçinin kanunda belirtilen şartlar kapsamında kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalması da gerekiyor.
Bu kriterler, işsizlik ödeneğine başvurularda temel şartlar arasında yer alıyor.
OVP’de dikkat çeken ifade
Yeni Orta Vadeli Program’da çalışma hayatına ilişkin hedefler arasında “güvenceli esneklik” yaklaşımı öne çıkarıldı.
Programda, İşsizlik Sigortası Fonu kaynaklı pasif işgücü programlarından yararlanma koşullarının kolaylaştırılacağı ifade edildi.
Bu açıklama özellikle işsizlik maaşı açısından dikkat çekti. Çünkü işsiz kalan çalışanların gelir kaybını belirli bir süre telafi etmeyi amaçlayan işsizlik ödeneği, İşsizlik Sigortası Fonu üzerinden sağlanan en önemli desteklerden biri.
Dolayısıyla programda yer alan bu hedefin hayata geçirilmesi halinde, çalışanların fon kaynaklı desteklere ulaşmasını kolaylaştıracak yeni düzenlemelerin gündeme gelmesi bekleniyor.
Şartlar tamamen kalkacak mı?
OVP’deki ifadeler, işsizlik maaşı için aranan 600 gün prim veya 120 gün hizmet şartının kesin olarak kaldırılacağı anlamına gelmiyor.
Şu aşamada hangi kriterlerin değişeceğine ilişkin açıklanmış kesin bir düzenleme bulunmuyor. OVP, önümüzdeki dönemde izlenecek ekonomi ve çalışma hayatı politikalarına ilişkin hedefleri ortaya koyuyor.
Bu nedenle işsizlik maaşında şartların değişeceği yönündeki beklentinin, şu an için bir düzenleme sinyali olarak değerlendirilmesi gerekiyor.
Yeni mevzuat çalışmaları yapıldığında hangi çalışanların kapsamdan yararlanabileceği ve şartların ne ölçüde kolaylaştırılacağı netleşecek.
Kısa çalışma ödeneği de gündemde
İşsizlik Sigortası Fonu yalnızca işsizlik maaşı için kullanılmıyor. Fon kaynaklı farklı destek ve programlar da bulunuyor.
Bu nedenle OVP’de yer alan düzenleme hedefinin yalnızca işsizlik ödeneğini değil, kısa çalışma gibi diğer pasif işgücü programlarını da kapsayabileceği değerlendiriliyor.
Özellikle çalışma hayatında esnek modellerin yaygınlaşması, sosyal güvenlik sistemlerinin de bu yeni çalışma biçimlerine uyum sağlamasını gündeme getiriyor.
Programdaki “güvenceli esneklik” yaklaşımı da bu noktada önem kazanıyor. Amaç, işgücü piyasasının daha esnek hale gelmesiyle birlikte çalışanların sosyal koruma mekanizmalarından kopmamasını sağlamak.
İstihdam için 2,1 milyon kişilik hedef
Yeni OVP’de yalnızca işsizlik ödeneğine ilişkin hedefler bulunmuyor. İstihdam piyasasına yönelik oldukça iddialı tahminlere de yer veriliyor.
Programa göre 2027-2029 döneminde istihdamın yıllık ortalama 711 bin kişi artması hedefleniyor.
Bu hedefin gerçekleşmesi halinde üç yıllık dönemde toplam istihdam artışının yaklaşık 2,1 milyon kişiye ulaşması bekleniyor.
İstihdamdaki bu artışın işsizlik oranına da olumlu yansıması hedefleniyor.
İşsizlik oranı yüzde 7,6’ya çekilecek
OVP tahminlerinde işsizlik oranının önümüzdeki yıllarda kademeli olarak gerilemesi öngörülüyor.
Bu yıl işsizlik oranının yüzde 8,1 seviyesinde gerçekleşmesi beklenirken, 2029 yılı için hedef yüzde 7,6 olarak belirlendi.
Ekonomide istihdamın artırılması, işgücüne katılımın desteklenmesi ve çalışma hayatında yeni politikaların uygulanmasıyla işsizlik oranının aşağı çekilmesi amaçlanıyor.
Bu kapsamda işsiz kalan vatandaşların sosyal koruma mekanizmalarına erişiminin kolaylaştırılması da önemli başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.
Esnek çalışma ile sosyal güvence birlikte ele alınacak
Çalışma hayatında son yıllarda esnek çalışma modelleri daha fazla gündeme geliyor. Uzaktan çalışma, kısmi süreli çalışma ve farklı istihdam modellerinin yaygınlaşması, sosyal güvenlik sistemlerinin de yeniden değerlendirilmesini beraberinde getiriyor.
Yeni OVP’deki “güvenceli esneklik” yaklaşımı, bir taraftan işverenlerin değişen ekonomik şartlara uyum sağlamasını, diğer taraftan çalışanların sosyal güvenlik haklarının korunmasını hedefliyor.
İşsizlik Sigortası Fonu kaynaklı desteklerin erişilebilirliğinin artırılması da bu politikanın önemli parçalarından biri olarak değerlendiriliyor.
Milyonlarca çalışan gelişmeleri takip ediyor
İşsizlik maaşı, işini kaybeden çalışanlar açısından önemli bir gelir desteği sağlıyor. Bu nedenle işsizlik ödeneğine hak kazanma şartlarında yapılabilecek herhangi bir değişiklik milyonlarca çalışanı doğrudan veya dolaylı olarak ilgilendirebilir.
Özellikle son üç yıl içerisinde 600 gün prim ödeme şartı ve son 120 gün hizmet akdine tabi olma kriterlerinin gelecekte nasıl ele alınacağı merak ediliyor.
Ancak mevcut durumda bu şartların yürürlükte olduğunu belirtmek gerekiyor.
OVP’deki hedeflerin ardından yapılacak mevzuat çalışmaları, işsizlik maaşına erişim konusunda asıl belirleyici olacak.
Yeni düzenleme ne zaman belli olacak?
Yeni Orta Vadeli Program, 2027-2029 döneminin ekonomi ve çalışma hayatına ilişkin yol haritasını ortaya koyuyor. Programda yer alan hedeflerin hayata geçirilmesi için önümüzdeki dönemde ilgili kurumlar tarafından mevzuat ve uygulama çalışmalarının yapılması bekleniyor.
Bu nedenle çalışanların “işsizlik maaşı şartları değişti” şeklindeki kesin ifadeler yerine, şartların kolaylaştırılmasına yönelik yeni bir politika hedefinin açıklandığını dikkate alması gerekiyor.
Yeni düzenlemenin kapsamı, prim şartlarında herhangi bir değişiklik yapılıp yapılmayacağı ve hangi çalışanların bu değişikliklerden yararlanabileceği yapılacak resmi açıklamalarla netleşecek.
Şimdilik en önemli gelişme ise OVP’de yer alan “İşsizlik Sigortası Fonu kaynaklı pasif işgücü programlarından yararlanma koşullarının kolaylaştırılması” hedefi.
Bu ifade, önümüzdeki dönemde işsizlik maaşı ve benzeri desteklerde çalışanların erişimini kolaylaştırabilecek yeni adımların gündeme gelebileceğinin sinyalini veriyor.
