ABD ile İran arasında uzun süredir devam eden gerilim, son gelişmelerle birlikte yeniden sıcak çatışma boyutuna ulaştı. Diplomatik temasların sürdüğü belirtilirken, sahada ise karşılıklı saldırı iddiaları ve askeri operasyonlar dikkat çekici şekilde artmış durumda.
İran ile ABD arasında olası bir anlaşma için yürütülen görüşmeler devam ederken, tarafların henüz ortak bir metin üzerinde uzlaşamadığı ifade ediliyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, yaptığı açıklamada sürecin halen tamamlanmadığını ve kamuoyuna yansıyan bazı bilgilerin kesinleşmiş bir mutabakat olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti.
Arakçi, müzakerelere ilişkin değerlendirmesinde, “Net bir sonuca ulaşılmadan kesin yargıya varmak doğru değildir” ifadelerini kullanırken, medya üzerinden yapılan yorumların çoğunun spekülasyondan ibaret olduğunu vurguladı.
ASKERİ GERİLİM TIRMANIYOR
Öte yandan ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan açıklamalarda, İran’a ait Keşm Adası ve Goruk bölgesindeki radar ve insansız hava aracı (İHA) komuta merkezlerine yönelik saldırılar düzenlendiği bildirildi. Söz konusu saldırıların, ABD’ye ait bir İHA’nın düşürülmesinin ardından gerçekleştirildiği iddia edildi.
Açıklamada, ABD savaş uçaklarının İran hava savunma unsurlarına yönelik karşı operasyonlar düzenlediği ve bazı hedeflerin etkisiz hale getirildiği öne sürüldü. Operasyonlarda ABD güçleri açısından can kaybı yaşanmadığı da ifade edildi.
İRAN’DAN MİSİLLEME İDDİASI
ABD’nin saldırılarına karşılık İran’ın da Kuveyt’te bulunan ABD üslerini hedef aldığı iddia edildi. Bölgeden gelen bilgilere göre saldırı sırasında Kuveyt genelinde sirenler çaldı ve hava savunma sistemleri devreye girdi.
İran kaynaklı haber ajansları ise Devrim Muhafızları Ordusu’nun bazı noktalara karşılık verdiğini ve saldırıların başladığı merkezlerin hedef alındığını aktardı. İran tarafı, saldırıların devam etmesi halinde daha geniş çaplı yanıt verileceğini de duyurdu.
“ANLAŞMA HENÜZ NETLEŞMEDİ”
İran Meclisi ve müzakere heyeti yetkilileri de sürece ilişkin açıklamalarda bulundu. İranlı yetkililer, ülkenin haklarının garanti altına alınmadığı hiçbir anlaşmanın onaylanmayacağını belirterek müzakerelerde sert bir tutum sergiledi.
Ayrıca İranlı askeri yetkililer, ülkenin hem diplomasi hem de askeri alanda geri adım atmayacağını ifade ederek, bölgedeki Amerikan varlığının zayıfladığı yönünde değerlendirmelerde bulundu.
ABD’DE SİYASİ TARTIŞMALAR
ABD tarafında ise eski Başkan Donald Trump’ın, İran ile yürütülen anlaşma taslağında değişiklik talep ettiği iddiaları gündeme geldi. ABD basınına yansıyan haberlerde, özellikle nükleer materyaller ve Hürmüz Boğazı ile ilgili maddelerin yeniden düzenlenmesinin istendiği öne sürüldü.
Bu durumun müzakere sürecini birkaç gün daha uzattığı ve taraflar arasında yeni bir değerlendirme süreci başlattığı belirtiliyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI VE ENERJİ KRİZİ ENDİŞESİ
ABD’nin bölgedeki deniz trafiğine yönelik operasyonlarının da sürdüğü, çok sayıda ticari geminin rotasının değiştirildiği bildirildi. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı çevresindeki gelişmelerin küresel enerji piyasaları üzerinde ciddi baskı oluşturabileceğine dikkat çekiyor.
Bölgedeki askeri hareketlilik, petrol arzı ve ticaret güvenliği açısından uluslararası endişeleri artırmış durumda.
GERİLİMİN ARKA PLANI
İran ile ABD arasındaki kriz, geçmiş yıllarda başlayan nükleer anlaşmazlıkların ardından giderek tırmandı. ABD’nin anlaşmadan çekilmesi ve yaptırımların yeniden devreye girmesiyle birlikte iki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler ciddi şekilde zayıfladı.
Son dönemde ise hem diplomatik görüşmeler hem de askeri operasyonların aynı anda devam etmesi, bölgede çok boyutlu bir kriz tablosu oluşturdu.
Tüm bu gelişmeler, ABD-İran hattında tansiyonun kısa vadede düşmeyeceğine işaret ederken, uluslararası toplum ise tarafları itidale davet ediyor.
