Alzheimer hastalığının teşhisinde kan testlerinin kullanım alanı genişliyor. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), bilişsel gerileme belirtileri bulunan kişilerin değerlendirilmesine yardımcı olmak amacıyla geliştirilen iki yeni kan testine onay verdi.
Son gelişmeyle birlikte Alzheimer hastalığına ilişkin biyolojik bulguların tespitinde kan örneklerinden daha fazla yararlanılmasının önü açıldı. Yeni testler, özellikle daha zahmetli ve erişimi sınırlı yöntemlere alternatif olma potansiyeli taşıyor. Ancak uzmanlar, kan testlerinin tek başına kesin Alzheimer tanısı koymadığının altını çiziyor.
40 YAŞINDAN İTİBAREN KULLANILABİLECEK
FDA’nın 21 Ağustos’ta onay verdiği testlerden biri, C2N Diagnostics tarafından geliştirilen PrecivityAD2 oldu.
Test, bilişsel gerileme belirtileri bulunan 40 yaş ve üzerindeki yetişkinlerin değerlendirilmesinde kullanılabiliyor. Böylece Alzheimer hastalığına yönelik FDA onaylı kan testleri arasında daha genç yaş grubunu kapsayan önemli bir seçenek ortaya çıktı.
PrecivityAD2, kan örneğindeki Alzheimer hastalığıyla ilişkili amiloid ve tau proteinlerine ait göstergeleri analiz ederek hastalığın biyolojik izlerine ilişkin değerlendirme yapılmasına yardımcı oluyor.
TESTİN BAŞARI ORANI DİKKAT ÇEKTİ
PrecivityAD2’nin klinik doğrulama çalışmalarında 1.142 yetişkinin değerlendirildiği ve testin yüzde 97,6 oranında başarı gösterdiği bildirildi.
Bu gelişme, Alzheimer hastalığının değerlendirilmesinde kan temelli biyobelirteçlerin giderek daha önemli hale geldiğini gösteren gelişmelerden biri olarak öne çıkıyor.
İKİNCİ TEST ROCHE VE ELI LILLY’DEN
FDA’nın birkaç gün sonra verdiği ikinci onay ise Roche ve Eli Lilly iş birliğiyle geliştirilen Elecsys pTau217 testine geldi.
Bu test, 55 yaş ve üzerindeki, bilişsel gerileme belirtileri veya şikayetleri bulunan kişilerin Alzheimer hastalığıyla ilişkili amiloid patolojisi açısından değerlendirilmesine yardımcı oluyor.
Test sonucunda kişilerin sonuçları pozitif, negatif veya ara kategoride değerlendirilebiliyor. Ara sonuçlarda daha ileri incelemelere ihtiyaç duyulabiliyor.
ABD’DE BİNLERCE CİHAZDA KULLANILABİLECEK
Elecsys pTau217’nin yaygınlaştırılmasını kolaylaştırabilecek önemli bir altyapı da bulunuyor.
Roche, testin ABD’de halihazırda bulunan 4.500’den fazla cobas analiz cihazında kullanılabilecek şekilde tasarlandığını açıkladı. Labcorp ve Quest Diagnostics’in de testi laboratuvar ağları üzerinden sunmayı planladığı bildirildi.
Bu durum, yeni testin mevcut laboratuvar sistemlerine daha kolay entegre edilmesine ve daha fazla hastaya ulaşmasına imkan sağlayabilir.
ZAHMETLİ YÖNTEMLERE ALTERNATİF OLABİLİR
Alzheimer hastalığının biyolojik belirtilerini araştırmak için uzun yıllardır PET görüntüleme ve beyin omurilik sıvısının incelenmesi gibi yöntemlerden yararlanılıyor.
Ancak bu yöntemlerin maliyet, erişim ve uygulama açısından bazı dezavantajları bulunuyor. Kan örneğiyle yapılan testler ise çok daha az invaziv bir seçenek sunuyor.
Bu nedenle kan bazlı biyobelirteç testleri, Alzheimer şüphesi bulunan hastaların değerlendirilmesinde teşhis sürecinin daha erken aşamalarında kullanılabilecek araçlar arasında görülüyor.
KAN TESTİ TEK BAŞINA TANI KOYMUYOR
Yeni gelişmeler büyük umut yaratsa da önemli bir ayrıntı bulunuyor.
FDA onaylı testler, tek başına Alzheimer hastalığı tanısı koymak için kullanılmıyor. Sonuçların hastanın klinik durumu, bilişsel değerlendirmesi ve diğer tıbbi bulgularla birlikte yorumlanması gerekiyor. Gerekli durumlarda PET görüntüleme veya beyin omurilik sıvısı incelemesi gibi ek yöntemlere başvurulabiliyor.
ALZHEIMER ARAŞTIRMALARINDA YENİ DÖNEM
Son FDA onayları, Alzheimer hastalığının biyolojik belirtilerinin kan üzerinden tespit edilmesine yönelik çalışmaların hızlandığını gösteriyor.
Daha kolay uygulanabilen testlerin yaygınlaşması, bilişsel gerileme yaşayan kişilerin hastalık açısından değerlendirilmesini kolaylaştırabilir. Özellikle erken dönemde biyolojik bulguların belirlenebilmesi, doktorların hastaları daha ileri incelemelere yönlendirmesinde önemli bir araç haline gelebilir.
Alzheimer teşhisinde kan testlerinin önümüzdeki dönemde daha fazla kullanılması beklenirken, uzmanların vurguladığı en önemli nokta ise bu testlerin doktor değerlendirmesinin yerine geçmediği ve sonuçların bütüncül şekilde ele alınması gerektiği.
