ABD ile İran arasındaki 60 günlük geçici ateşkesin uzatılmaması, küresel enerji piyasalarında yeni bir hareketlilik başlattı. Bölgede gerilimin yeniden yükselmesiyle birlikte yatırımcıların gözü bir kez daha Hürmüz Boğazı’na çevrildi. Brent petrolün varil fiyatı 91 dolar seviyesinin üzerine çıkarak son haftaların en yüksek bölgelerine yaklaştı.
PETROL FİYATLARI İKİ GÜNDE HIZLA YÜKSELDİ
Petrol piyasasında yükseliş haftanın ilk işlem gününde belirginleşti. Brent petrol günü yüzde 2,65 artışla 90,87 dolardan tamamlarken, ABD tipi ham petrolün varil fiyatı 84,50 dolara yükseldi.
Asya işlemlerinde ise alımlar hız kazandı. Brent petrol 91,14 dolara kadar çıkarken, ABD tipi ham petrol de 85 doların üzerine yerleşti.
Bu hareketle birlikte her iki petrol türü de temmuz sonundan bu yana görülen en yüksek seviyelere yeniden yaklaşmış oldu.
GÖZLER YENİDEN HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA
Piyasalardaki endişenin temelinde yalnızca ABD ile İran arasındaki ateşkesin sona ermesi bulunmuyor. Asıl dikkat çekici gelişme, Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemi trafiğinin sert biçimde azalması.
Son gemi takip verilerine göre cumartesi günü boğazdan yalnızca 5 emtia gemisi geçerken, pazar günü takip sistemlerine yansıyan herhangi bir geçiş olmadı.
Önceki hafta sonunda 31 geminin geçtiği bölgede, savaş öncesinde günlük toplam gemi trafiğinin 130’un üzerinde olduğu belirtiliyor. Bazı gemilerin takip sistemlerini kapatabileceği için verilerin tüm geçişleri göstermeyebileceği ifade edilse de düşüşün boyutu piyasaların dikkatinden kaçmadı.
HÜRMÜZ BOĞAZI NEDEN BU KADAR ÖNEMLİ?
Hürmüz Boğazı, dünya enerji ticaretinin en kritik noktalarından biri olarak öne çıkıyor.
Normal şartlarda bu güzergâhtan günde yaklaşık 20 milyon varil petrol geçiyor. Bu miktar, deniz yoluyla yapılan küresel petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birine karşılık geliyor.
Dolayısıyla bölgede yaşanabilecek uzun süreli bir aksama, petrol arzında ciddi sıkıntılara yol açabilecek bir risk olarak değerlendiriliyor.
Tanker trafiğinin düşük kalması halinde petrol fiyatlarında oluşan risk priminin daha uzun süre piyasada kalabileceği belirtiliyor.
BİR TİCARİ GEMİDE HASAR MEYDANA GELDİ
Bölgedeki tansiyonun yükselmesinin ardından bir ticari geminin bilinmeyen bir cisim tarafından vurulduğu ve geminin makine dairesinde hasar meydana geldiği bildirildi.
Hürmüz çevresindeki güvenlik riskinin yeniden gündeme gelmesi, tanker şirketleri ve enerji ticareti yapan kuruluşlar açısından da belirsizliği artırdı.
Piyasalar açısından kritik soru ise bölgede ticari gemi geçişlerinin ne zaman normale döneceği.
PETROLDEKİ YÜKSELİŞ ENFLASYON ENDİŞESİNİ ARTIRDI
Petrol fiyatlarının 90 doların üzerine çıkması, enerji piyasasının dışına taşan yeni riskleri de beraberinde getirdi.
Daha pahalı petrolün dünya genelinde enflasyonu yeniden yukarı çekebileceği endişesi, yatırımcıların uzun vadeli devlet tahvillerine ilişkin beklentilerini de etkiledi.
ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,73 civarına yükselirken, 30 yıllık tahvil faizi yüzde 5,31’in üzerine çıktı.
Böylece piyasalarda hem ekonomik büyümenin yavaşlama ihtimali hem de yüksek enerji fiyatlarının enflasyon üzerindeki baskısı birlikte fiyatlanmaya başladı.
BORSALARDA DA SATIŞ BASKISI OLUŞTU
Enerji fiyatlarındaki yükseliş küresel hisse piyasalarını da etkiledi.
Önceki seansta S&P 500 ve Dow Jones Sanayi Endeksi yaklaşık yüzde 0,5 gerilerken, Nasdaq Bileşik Endeksi de günü düşüşle tamamladı.
Yatırımcılar, petrol fiyatlarının yüksek kalmasının şirketlerin maliyetlerini artırabileceği ve tüketici enflasyonunu yeniden yukarı çekebileceği ihtimalini değerlendiriyor.
Bu nedenle petrol piyasasındaki gelişmeler, önümüzdeki dönemde küresel piyasaların yönü açısından da önemli bir gösterge olacak.
KÜRESEL ARZ İÇİN YENİ RİSK
Petrol piyasasındaki endişeyi artıran bir diğer unsur ise küresel arz görünümü.
Uluslararası Enerji Ajansı’nın ağustos değerlendirmesinde, Orta Doğu’daki üretim ve sevkiyat sorunlarının etkisiyle 2026 yılında küresel petrol arzının ortalama günlük 4,3 milyon varil azalabileceği öngörülüyor.
Körfez bölgesindeki üretimin savaş öncesi seviyelerin altında kalması da piyasanın kırılganlığını artırıyor.
Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin toparlanmaması halinde arz endişelerinin petrol fiyatları üzerinde daha uzun süre etkili olabileceği değerlendiriliyor.
TÜRKİYE’DE AKARYAKIT FİYATLARI DA YAKINDAN İZLENİYOR
Küresel petrol fiyatlarındaki hareketlilik Türkiye’deki akaryakıt piyasası açısından da önem taşıyor.
18 Ağustos itibarıyla İstanbul Avrupa Yakası’nda benzinin litre fiyatı 71,43 TL, motorinin litre fiyatı 79,68 TL seviyesinde bulunuyor. Petrol fiyatları ve döviz kurundaki hareketlilik, önümüzdeki günlerde akaryakıt fiyatları üzerindeki baskının yönünü belirleyebilecek unsurlar arasında yer alıyor.
PİYASALARIN GÖZÜ ABD-İRAN HATTINDA
Petrol fiyatlarının bundan sonraki seyrinde diplomatik gelişmeler belirleyici olacak.
ABD ile İran arasında yeni bir anlaşma sağlanması ve Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin yeniden normale dönmesi, petrol fiyatlarındaki risk primini azaltabilir.
Ancak gerilimin daha da yükselmesi ve enerji sevkiyatının uzun süre aksaması durumunda petrol fiyatlarında yeni zirvelerin gündeme gelmesi mümkün.
Şimdilik piyasaların en kritik göstergesi ise Hürmüz Boğazı’ndan geçen tanker sayısı olacak. Ateşkesin sona ermesinin ardından Brent’in 91 doların üzerine çıkması, enerji piyasalarının Ortadoğu’daki gelişmelere ne kadar hassas olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
