25 Aralık 2024 tarihinde Azerbaycan Hava Yolları’na (AZAL) ait Embraer 190 tipi yolcu uçağı, Bakü–Grozni seferini gerçekleştirirken Kazakistan’ın Aktau kentine inişi sırasında düştü. Uçakta 5’i mürettebat olmak üzere toplam 67 kişi bulunuyordu. Kazada 38 kişi hayatını kaybetmiş, 29 kişi ise yaralanmıştı. Olayın ardından başlatılan uluslararası soruşturmanın ara raporu yayımlandı ve kazanın olası nedenleri hakkında ilk veriler ortaya çıktı.
Uluslararası Komisyon ve Araştırma Süreci
Ara rapor, Kazakistan, Azerbaycan, Rusya ve Brezilya’dan uzmanların yer aldığı ve Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) gözlemcisinin de dahil olduğu bir komisyon tarafından hazırlandı. Komisyon, bugüne kadar toplanan tüm verileri titizlikle analiz etti. Raporda, kazaya ilişkin kara kutuların incelendiği, kokpit ses kayıtlarının çözümlendiği, olay yerinde detaylı yapısal konum incelemesi yapıldığı ve uçak parçalarının toplandığı belirtildi. Ayrıca fotoğraf ve video kayıtları da incelemeye dahil edildi.
Metal Cisimler ve Patlayıcı İncelemeleri
Raporda, uçağın gövdesinde tespit edilen yabancı metal cisimlerin izotop, balistik ve patlayıcı yönlerinden kapsamlı şekilde incelendiği belirtildi. Yapılan analizlerde patlayıcı madde izine rastlanmadığı vurgulandı. Ayrıca, inceleme için gönderilen üç oksijen tüpünde de patlama belirtisine rastlanmadı. Bu bulgular, kazanın olası patlayıcı etkisinden kaynaklanmadığını ortaya koydu.
Savaş Başlığı ve Hasar Analizi
Raporda dikkat çeken bir ayrıntı, uçağın yapısında meydana gelen hasarın savaş başlığının tahrip edici unsurlarının etkisiyle oluşmuş olabileceği yönünde. Ancak bu unsurların kaynağı henüz tespit edilemedi. Özellikle 2 numaralı hidrolik sisteme ait boru parçasında yapılan trasolojik (iz) incelemede boru üzerinde belirgin hasarlar görüldü. Çelikten yapılmış metal parçaların bu hasara yol açmış olabileceği değerlendirildi.
Merkezi Bakım Bilgisayarı (CMC) ve Nihai Rapor
Ara raporda, nihai raporun hazırlanabilmesi için uçağın Merkezi Bakım Bilgisayarı’na (CMC) ait kaset üzerinde inceleme yapılması gerektiği belirtildi. Ancak termal etki nedeniyle söz konusu kasetten veri elde edilemedi. Komisyon, verilerin çıkarılabilmesi için ilgili üreticiye başvurulmasını önerdi ve ABD yetkili temsilcisiyle görüşmeler yürütüldüğü bildirildi. Nihai rapor, bu verilerin çözülmesinin ardından yayımlanacak.
Kaza ve Kaybın Boyutu
Azerbaycan’ın başkenti Bakü’den Rusya’ya bağlı Çeçenistan’ın Grozni kentine gitmek üzere havalanan yolcu uçağı, Kazakistan’ın Aktau kentine inişi sırasında düştü. Uçakta 5’i mürettebat olmak üzere 67 kişi bulunuyordu. Kazada 38 kişi hayatını kaybederken, 29 kişi çeşitli yaralanmalarla kurtuldu. Kazanın ardından hem Azerbaycan hem Kazakistan makamları derhal kurtarma ve inceleme çalışmalarına başlamıştı.
Ara Raporun Önemi ve Gelecek Adımlar
Ara rapor, kazanın olası nedenlerine ilişkin önemli bulgular sunarken, nihai raporun tamamlanabilmesi için Merkezi Bakım Bilgisayarı verilerinin çözülmesi kritik olarak değerlendiriliyor. Komisyon, kazanın kesin nedenlerinin belirlenebilmesi için uluslararası iş birliği çerçevesinde çalışmalarını sürdürüyor. Raporda, uçak güvenliğinin artırılması ve sivil havacılık standartlarının geliştirilmesi açısından önemli uyarılar ve öneriler de yer alıyor.
Uluslararası İş Birliği ve Gözlem
Soruşturma, Azerbaycan, Kazakistan, Rusya ve Brezilya uzmanlarının katılımı ve ICAO gözlemcilerinin incelemeleriyle yürütülüyor. Bu, kazanın uluslararası standartlarda ve şeffaf bir şekilde incelendiğini ortaya koyuyor. Komisyon, kazaya dair tüm olasılıkları değerlendirerek, hem teknik hem de operasyonel açıdan kapsamlı bir analiz yürütüyor.
Kazanın Havacılık Güvenliğine Etkisi
Uzmanlar, ara raporun uçağın düşüşüne ilişkin olası nedenler ve hasar analizini ortaya koyduğunu, nihai raporun ise sivil havacılık güvenliğini artırmak için kritik önemde olduğunu belirtiyor. Özellikle savaş başlığının tahrip edici unsurlarıyla ilgili bulguların detaylı şekilde incelenmesi, benzer kazaların önlenmesi açısından önemli bir adım olarak görülüyor.
