Sivrisineklerin kimi insanları daha fazla ısırdığı, uzun zamandır merak edilen konular arasında yer alıyor.
Aynı ortamda bulunan iki kişiden biri gece boyunca defalarca sivrisinek ısırığına maruz kalırken, diğeri neredeyse hiç rahatsız edilmeyebiliyor.
Bu durum çoğu zaman halk arasında “kanının tatlı olması” şeklinde yorumlanıyor. Ancak bilimsel araştırmalar, sivrisineklerin insanları seçmesinin bundan çok daha karmaşık olabileceğini ortaya koyuyor.
ABD’de Florida International University’de görev yapan bilim insanlarının gerçekleştirdiği yeni araştırmada, sivrisineklerin farklı insanlara yönelik ilgisi ayrıntılı şekilde incelendi.
119 KİŞİ ARAŞTIRMAYA KATILDI
iScience dergisinde yayımlanan çalışmaya 119 gönüllü dahil edildi.
Araştırmacılar, katılımcıların ciltlerinden yayılan sinyallere sivrisineklerin nasıl tepki verdiğini gözlemlemek amacıyla kontrollü deneyler gerçekleştirdi.
Deney sırasında gönüllülerin kolları cam bir silindire yerleştirilirken, diğer bölümde aç dişi sivrisinekler bulundu.
Bilim insanları üç farklı sivrisinek türünün davranışlarını karşılaştırdı.
İncelenen türler arasında sarı humma sivrisineği, Asya kaplan sivrisineği ve güney sivrisineği yer aldı.
ŞAŞIRTAN SONUÇ: HER SİVRİSİNEK AYNI KİŞİYİ SEÇMİYOR
Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, farklı sivrisinek türlerinin aynı kişileri tercih etmemesi oldu.
Bir insan belirli bir sivrisinek türü için oldukça çekici olabilirken, başka bir tür aynı kişiye çok daha az ilgi gösterebiliyor.
Bilim insanları, araştırmaya katılan kişiler arasında üç sivrisinek türünün tamamı tarafından aynı derecede tercih edilen bir kişinin bulunmadığını belirledi.
Bu sonuç, sivrisineklerin insan seçiminin türlere göre değişebildiğini ortaya koydu.
CİLTTEKİ BAKTERİLERİN ROLÜ BÜYÜK OLABİLİR
Araştırmacılar, sivrisineklerin insanları seçmesinde en önemli faktörlerden birinin ciltte yaşayan mikroorganizmalar olabileceğine dikkat çekti.
Katılımcıların ciltlerinde tam 246 farklı bakteri türü tespit edildi.
Ancak bu bakterilerin dağılımı kişiden kişiye büyük farklılık gösterdi.
Bilim insanları bu farklılığı, her insanın kendisine özgü bir mikrobiyal yapı taşıması nedeniyle adeta “bakteri parmak izi” olarak değerlendiriyor.
Ciltte bulunan bakterilerin ürettiği kimyasal maddeler, kişinin kendine özgü vücut kokusunun oluşmasına katkı sağlıyor.
Sivrisineklerin de bu kokulardaki bazı bileşenleri algılayarak insanlara yöneldiği düşünülüyor.
“TATLI KAN” EFSANESİNE BİLİMSEL AÇIKLAMA
Sivrisineklerin bazı kişileri daha çok ısırması halk arasında çoğunlukla “tatlı kan” olarak açıklanıyor.
Ancak araştırmacılara göre sivrisineklerin bir kişiyi seçmesinde tek bir faktör bulunmuyor.
Bu canlılar insanları bulurken öncelikle karbondioksit, vücut sıcaklığı, nem ve çeşitli koku sinyallerinden yararlanıyor.
Ciltte yaşayan bakteriler de bu koku sinyallerinin oluşmasında rol oynuyor.
Dolayısıyla sivrisineklerin belirli kişilere yönelmesinde kişinin cilt mikrobiyomunun önemli bir etkisi olabilir.
ERKEKLERDE KÜÇÜK BİR FARK ORTAYA ÇIKTI
Araştırmada kadın ve erkek katılımcılar arasındaki farklılıklar da incelendi.
Sarı humma sivrisineğinin erkekleri kadınlara göre biraz daha fazla tercih ettiği görüldü.
Ancak bilim insanları bu farkın küçük olduğunu vurguladı.
Diğer iki sivrisinek türünde ise kadın ve erkekler arasında belirgin bir tercih farkı görülmedi.
Bu nedenle cinsiyetin sivrisineklerin kimi hedefleyeceğini tek başına açıklamadığı değerlendirildi.
BAZI BAKTERİLER SİVRİSİNEKLERİ UZAK TUTABİLİR
Araştırmada sivrisinekleri çekmek yerine uzaklaştırabilecek bazı cilt bakterilerine ilişkin de dikkat çekici bulgular elde edildi.
Özellikle Pseudomonas cinsi bakterilerle ilişkili bazı cilt özelliklerinin daha düşük ısırılma ihtimaliyle bağlantılı olabileceği değerlendirildi.
Bu bulgunun gelecekte sivrisineklerle mücadelede kullanılabilecek yeni yöntemlerin geliştirilmesine katkı sağlayabileceği düşünülüyor.
BİLİM İNSANLARI YENİ KOVUCU YÖNTEMLERİN PEŞİNDE
Araştırmacılar, insan cildi ile sivrisinek davranışları arasındaki ilişkinin daha ayrıntılı incelenmesi gerektiğini belirtiyor.
Ciltteki hangi bakterilerin sivrisinekleri çektiği veya hangi bakterilerin onları uzaklaştırdığı daha net şekilde belirlenebilirse, yeni sivrisinek kovucu ürünlerin geliştirilmesi mümkün olabilir.
Gelecekte bu bilgilerin kullanılmasıyla sivrisineklerin insanları bulmasını sağlayan koku sinyallerini doğrudan hedefleyen yöntemler geliştirilebileceği değerlendiriliyor.
NEDEN HEP BENİ ISIRIYORLAR?
Araştırmanın sonuçları, yaz aylarında sık sık “Sivrisinekler neden hep beni buluyor?” diye düşünen kişilere de bilimsel bir açıklama sunuyor.
Sivrisineklerin ilgisini yalnızca kan grubu veya “tatlı kan” belirlemiyor.
Ciltte yaşayan bakterilerin oluşturduğu koku, vücut sıcaklığı, nem, karbondioksit ve diğer biyolojik sinyaller birlikte sivrisineklerin tercihlerini etkileyebiliyor.
Üstelik farklı sivrisinek türlerinin farklı insan profillerini tercih edebilmesi, bu canlıların insanları seçme mekanizmasının sanılandan çok daha karmaşık olduğunu gösteriyor.
