İstanbul’un Kandilli semtinde yer alan ve kültür varlığı olarak tescillenen ikiz yalılarda yaşanan kaçak inşaatlarla ilgili dava, yıllar süren hukuki süreç ve tartışmaların ardından nihai bir karar aldı. Rıza Sarraf’ın şarkıcı Ebru Gündeş’e hediye ettiği yalılarda tespit edilen kaçak yapılar nedeniyle başlatılan dava, mimar Firuz Akın Han’a verilen cezayla sonuçlanırken, davada Sarraf ve Gündeş’in adı geçmedi. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi, yerel mahkemenin kararını hukuka aykırı bularak bozdu ve yeniden yargılama kararı verdi.
DAVA SÜRECİNİN BAŞLANGICI VE SUÇLAMALAR
2017 yılında İstanbul 9. Asliye Ceza Mahkemesi’nde başlatılan dava, ikiz yalıların izinsiz inşai ve fiziki müdahalelerinden kaynaklanan suçlamaları içeriyordu. Mimar Firuz Akın Han’a “imar kirliliğine neden olma” ve “2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’na muhalefet” suçlamaları yöneltildi ve her iki suçtan da 10’ar yıla kadar hapis cezası talep edildi. Sarraf’ın yurt dışında bulunması nedeniyle ifadesi alınamazken, Han, yaptığı savunmada projeden teknik olarak sorumlu olduğunu ancak uygulamayı bizzat gerçekleştirmediğini belirtti.
Han, şantiye şefi olmadığını vurgulayarak, “Projenin imara ve yasalara uygun olup olmadığını belirleme sorumluluğu bana aittir. Ancak inşaata başlanması ve uygulama sürecinde sahada bulunmadım. Boğaziçi tarafından tutanak tutulduktan 4 gün sonra istifa dilekçemi verdim. Üzerime atılı suçlamaları kabul etmiyorum, beraatimi talep ediyorum” dedi.
MAHKEME KARARI VE CEZA
Yerel mahkeme, Firuz Akın Han’a önce 2 yıl hapis cezası verdi. Ardından mahkeme, cezayı 1/6 oranında indirimle 1 yıl 8 aya düşürdü ve ayrıca 80 TL para cezası uyguladı. Mahkeme, Rıza Sarraf’ın dosyadan ayrılmasına karar verdi çünkü ifadesi alınamadı.
İSTİNAF VE HUKUKA AYKIRILIK
İstanbul 6 Nolu Kültür Varlıkları Koruma Kurulu, yerel mahkemenin kararını İstinaf Mahkemesi’ne taşıdı. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 30. Ceza Dairesi, mahkeme kararını hukuka aykırı buldu. Kararın bozulma gerekçesinde, bilirkişi raporlarının inşai ve fiziki müdahalelerin esaslı onarım niteliğinde olduğunu, sit alanındaki çam ağaçlarının kesildiğini ve yalının özgün yapısının kaybolduğunu belirttiği ifade edildi. Mahkeme, sanığın aykırılıkları eski hâline getirmediğini ve zararların giderilmediğini vurguladı.
KAMUOYUNUN GAZINI ALMAK İÇİN GÖSTERMELİK YIKIM
Rıza Sarraf’ın yalısındaki kaçakları mahkemeye taşıyan dönemin İBB Meclis Üyesi Hüseyin Sağ, kararla ilgili açıklama yaptı: “Ebru Gündeş, ‘Ben yapmadım, Rıza Sarraf yaptı’ dedi, Sarraf ise ‘Mimar yaptı’ diyerek sorumluluğu mimara attı. Sonuçta mimar ceza aldı, Gündeş beraat etti. Kamuoyunun gazını almak için yalının küçük bir bölümünde yıkım yapıldı ama ana binaya dokunulmadı.”
KAÇAKLARIN DETAYI
Kanlıca Mehmet Arif Bey Yalısı, 1970 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı envanterine alınarak 2. Derece Tarihi Eser olarak tescillendi. 2015 yılında İBB Meclisine sunulan raporda, yalılarda yapılan kaçaklar şöyle sıralandı:
-
Tarihi yalıya kaçak kat çıkıldı,
-
Zemin kat dış cephesi camla kaplandı,
-
Ahşap korkuluklar sökülerek yerine cam takıldı,
-
Bahçeler birleştirildi,
-
Deniz araçları için iskele yapıldı,
-
Özel ışıklandırma için 3 ton renkli taş döküldü,
-
Çatıdaki kiremitler kaldırıldı, modern çatı yapıldı,
-
Tescilli ağaçlar kesildi,
-
İki yalıyı birbirine bağlayan tüp geçit ve asansör eklendi.
EBRU GÜNDEŞ VE TAPU HAKKI
Ebru Gündeş ve Rıza Sarraf, 2021 yılında resmi olarak boşandı. Gündeş, ikiz yalıların tapularını Sarraf’tan olan kızı Alara üzerine yaptırdı. Kaçak yapıların yıkımı ve restorasyonun nasıl uygulanacağı ise hâlen belirsizliğini koruyor.
