İtalya’da yargının yapısına ilişkin anayasa değişikliği referandumu sonrası hükümet büyük bir krizle karşı karşıya kaldı. Başbakan Giorgia Meloni liderliğindeki hükümetin hazırladığı anayasa değişikliği tasarısı, halk tarafından reddedildi. Referandumda oy kullananların yüzde 53,7’si “hayır” oyu verirken, bu sonuç hükümette ciddi tartışmalara yol açtı. Taslak, hakimlerin savcılığa ve savcıların hakimliğe geçişini engellemeyi ve hakimlerin atama ile disiplin süreçlerini yöneten komitenin bölünmesini amaçlıyordu.
Bu yenilgi, Meloni hükümetinde yönetimsel ve siyasi çalkantılara neden oldu. Referandumun ardından Adalet Bakan Yardımcısı Andrea Delmastro ve Adalet Bakanlığı Özel Kalem Müdürü Giusi Bartolozzi istifa etti. Ayrıca Meloni, Turizm Bakanı Daniela Santanche’den de istifa etmesini talep etti. Bu gelişmeler, hükümetin güvenlik ve yargı alanındaki reform planlarının ciddi şekilde aksadığını ortaya koydu.
Delmastro’nun Açıklaması
Adalet Bakan Yardımcısı Andrea Delmastro, istifasını açıklarken, “Yanlış bir şey yapmamış olsam da farkına varır varmaz telafi ettiğim bir dikkatsizlikte bulundum. Bunu, ulusun çıkarları ve hükümete duyduğum saygı için üstleniyorum” dedi. Delmastro’nun adı daha önce de bir anarşist hükümlüye ilişkin gizli belgeleri ifşa etmesiyle gündeme gelmiş, o dönemde muhalefet istifa çağrısında bulunmuş olsa da Delmastro görevine devam etmişti.
Bartolozzi’nin İstifası ve Önceki Tartışmalar
Giusi Bartolozzi, referandum öncesinde Sicilya’da yerel bir televizyon kanalında yaptığı açıklamalarla tepki çekmişti. Bartolozzi, “Eğer ‘Evet’ kazanırsa, yargıçlardan kurtulacağız, onlar bir infaz mangası” ifadelerini kullanmıştı. Ayrıca Ocak 2025’te Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından aranan Libyalı üst düzey polis memuru Najeem Osema Almasri Habish’in serbest bırakılması sırasında savcılara yanlış bilgi verdiği iddialarıyla da gündeme gelmişti. Bartolozzi’nin istifası, referandum yenilgisinin ardından hükümetin itibarını koruma hamlesi olarak değerlendiriliyor.
Meloni’nin Tepkisi ve İstifa Çağrısı
Referandum yenilgisinin ardından kısa bir video mesajı yayımlayan Meloni, sonuçları kabul ettiğini ancak yollarına devam edeceğini belirtti. Meloni, Delmastro ve Bartolozzi’nin istifa kararlarını takdirle karşıladığını açıklarken, Turizm Bakanı Daniela Santanche’den de benzer bir karar almasını talep etti. Açıklamada, “Meloni ayrıca, aynı kurumsal duyarlılık doğrultusunda Turizm Bakanı Daniela Santanche’nin de benzer bir karar almasını temenni ediyor” ifadeleri yer aldı.
Hükümetin İtibarı ve Referandumun Etkileri
İtalyan basını, Meloni’nin istifaları ve çağrıları ile hükümet içindeki skandalları temizlemeye çalıştığını ve referandum yenilgisinin yaralarını sarmaya uğraştığını aktarıyor. Analistler, hükümetin hem kamuoyundaki güveni yeniden tesis etmesi hem de yargı reformu gündemini ilerletmeye çalışması gerektiğini vurguluyor. Referandum sonucu, yargının siyasallaşması ve hükümetin yargı üzerindeki etkisini sınırlamaya yönelik reform girişimlerinin kamuoyu tarafından yeterince kabul görmediğini gösterdi.
Hükümet İçinde Tansiyon Yükseliyor
Meloni hükümetinde yaşanan bu gelişmeler, İtalya siyasetinde önümüzdeki dönemde önemli bir belirsizlik yaratıyor. Referandumun yarattığı siyasi çalkantı, koalisyon ortakları ve bürokrasi arasındaki dengeleri sarsarken, hükümetin reform ve politik hedeflerini uygulama kabiliyetini de sorgulatıyor. Özellikle yargı ve adalet sistemi reformunda atılacak adımların, Meloni’nin siyasi geleceği açısından belirleyici olması bekleniyor.
Hükümet kaynakları, referandum yenilgisine rağmen reform iradesinden vazgeçmeyeceklerini açıklarken, kamuoyuna güveni tekrar sağlamak için atılacak adımların yakından takip edileceğini belirtti. Bu süreçte istifa eden yetkililerin yerine atamalar ve Meloni’nin koalisyon içi görüşmeleri, İtalya’nın siyasi gündeminde öne çıkacak başlıca gelişmeler olarak öne çıkıyor.
