Hazine ve Maliye Bakanlığı, kamuoyunda “varlık barışı” olarak bilinen düzenlemenin uygulama esaslarını belirleyen kapsamlı tebliğleri yayımlayarak yürürlüğe soktu. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından hazırlanan düzenlemelerle birlikte yurt dışında bulunan varlıkların Türkiye’ye getirilmesi, kayıt dışı varlıkların ekonomiye kazandırılması, yatırım ve üretime yönelik vergi teşvikleri ile gelir ve kurumlar vergisine ilişkin birçok uygulama netlik kazandı.
Resmi Gazete’de yayımlanan “Bazı Varlıkların Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Genel Tebliğ”, yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçlarının Türkiye’ye getirilmesine ilişkin usul ve esasları ayrıntılı biçimde düzenliyor. Tebliğ, hem bireysel yatırımcıları hem de şirketleri ilgilendiren önemli hükümler içerirken, kayıt dışı ekonominin azaltılması ve finansal kaynakların ülke ekonomisine kazandırılması hedefleniyor.
Bildirim süreci 31 Temmuz 2027’ye kadar devam edecek
Yeni düzenlemeye göre gerçek ve tüzel kişiler, yurt dışında bulunan varlıklarını 31 Temmuz 2027 tarihine kadar Türkiye’de faaliyet gösteren banka veya aracı kurumlara bildirebilecek. Bildirim işlemleri yalnızca varlık sahipleri tarafından değil, yetkili vekiller veya kanuni temsilciler aracılığıyla da yapılabilecek.
Bildirim kapsamına para, döviz, altın, hisse senetleri, tahviller, yatırım fonları ve diğer sermaye piyasası araçları giriyor. Sürecin tamamlanmasının ardından söz konusu varlıkların Türkiye finans sistemine dahil edilmesi mümkün olacak.
Ekonomi yönetimi, bu uygulamanın hem finansal piyasaların derinleşmesine katkı sağlamasını hem de ülkeye yeni sermaye girişini desteklemesini amaçlıyor.
Bankalar yüzde 5 vergi tahsil edecek
Tebliğ kapsamında bildirilen varlıklar için bankalar ve aracı kurumlar tarafından yüzde 5 oranında peşin vergi tahsil edilecek. Tahsil edilen vergi, bildirimin yapıldığı ayı takip eden ayın 15’inci günü akşamına kadar vergi sorumlusu sıfatıyla beyan edilerek ilgili vergi dairesine ödenecek.
Ancak düzenleme yalnızca vergi yükümlülüğü getirmiyor. Bildirilen varlıkların belirli yatırım araçlarında değerlendirilmesi halinde vergi avantajı da sağlanıyor.
Belirli yatırımlara vergi avantajı
Varlık sahiplerinin, bildirdikleri finansal varlıkları belirli süre boyunca vadeli mevduat hesaplarında değerlendirmeyi veya devlet iç borçlanma senetleri, kira sertifikaları ya da girişim sermayesi yatırım fonlarına yönlendirmeyi taahhüt etmeleri halinde daha düşük oranlı vergi uygulanabilecek.
Bu uygulamayla tasarrufların üretime ve sermaye piyasalarına yönlendirilmesi hedeflenirken, uzun vadeli yatırımların da teşvik edilmesi amaçlanıyor.
Kayıt dışı varlıklar ekonomiye kazandırılacak
Yeni tebliğ yalnızca yurt dışındaki varlıkları kapsamıyor. Türkiye sınırları içinde bulunmasına rağmen işletmelerin resmi kayıtlarında yer almayan para, altın, döviz ve diğer kıymetler de belirlenen esaslar doğrultusunda kayıt altına alınabilecek.
Bu sayede şirketlerin mali tablolarının gerçek durumu yansıtması ve kayıt dışı ekonominin azaltılması hedeflenirken, işletmelerin finansal yapılarının daha şeffaf hale gelmesi bekleniyor.
Yurt dışından dönenlere 20 yıllık vergi avantajı
Resmi Gazete’de yayımlanan bir diğer tebliğ ise yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları ve belirli şartları sağlayan gerçek kişilere yönelik önemli bir teşvik içeriyor.
Buna göre gerekli koşulları yerine getirerek Türkiye’ye yerleşen kişilerin yurt dışında elde ettikleri kazanç ve iratları 20 yıl boyunca gelir vergisinden istisna tutulabilecek.
Düzenlemede istisnadan yararlanma şartları, başvuru süreci ve uygulama esasları ayrıntılı biçimde açıklanırken, bu adımla nitelikli iş gücü, yatırımcı ve girişimcilerin Türkiye’ye dönüşünün teşvik edilmesi amaçlanıyor.
Nitelikli çalışanlara ücret desteği
Vergi düzenlemeleri kapsamında nitelikli hizmet merkezlerinde çalışan personele yönelik ücret istisnasının ayrıntıları da belirlendi.
Şartları sağlayan çalışanların ücretlerinin brüt asgari ücretin üç katına kadar olan bölümü gelir vergisinden istisna tutulacak. İstanbul Finans Merkezi ile belirlenen endüstri bölgelerinde faaliyet gösteren nitelikli hizmet merkezlerinde çalışanlar için ise bu sınır brüt asgari ücretin beş katına kadar çıkabilecek.
Bu teşvikin özellikle finans, teknoloji, yazılım ve uluslararası hizmet sektörlerinde faaliyet gösteren şirketlerin rekabet gücünü artırması bekleniyor.
Teknogirişim şirketlerine yönelik düzenlemeler
Yeni tebliğlerde teknoloji girişimlerini ilgilendiren önemli vergi uygulamalarına da yer verildi.
Teknogirişim şirketlerinin çalışanlarına bedelsiz veya indirimli olarak verdiği pay senetlerine ilişkin gelir vergisi istisnasının kapsamı ayrıntılı şekilde açıklandı. Ayrıca hisse senetlerinin elde tutulması gereken süreler, vergi avantajının hesaplanması ve hisselerin erken elden çıkarılması halinde uygulanacak vergisel sonuçlar da netleştirildi.
Bu düzenlemeyle teknoloji şirketlerinin nitelikli çalışanları bünyelerinde daha uzun süre tutmalarının teşvik edilmesi hedefleniyor.
Kurumlar vergisinde yeni teşvikler
Yayımlanan Kurumlar Vergisi Genel Tebliği ile yatırım, üretim, ihracat ve uluslararası ticarete yönelik yeni vergi avantajlarının uygulama esasları da belirlendi.
Transit ticaret faaliyetlerinden elde edilen kazançlara uygulanacak kurumlar vergisi indiriminin kapsamı açıklanırken, yurt dışına hizmet sunan nitelikli hizmet merkezlerinin elde ettiği gelirler için uygulanacak vergi teşvikleri de ayrıntılı olarak düzenlendi.
Sanayi sicil belgesine sahip üretici şirketler ile zirai üretim yapan kurumların kazançlarına uygulanacak yüzde 12,5 kurumlar vergisi oranına ilişkin usuller de tebliğde yer aldı.
Bunun yanı sıra serbest bölgelerde üretim yapan işletmelerin, ürettikleri malları aynı serbest bölge içinde veya diğer serbest bölgelere satmaları halinde elde ettikleri kazançların kurumlar vergisi istisnasından yararlanmasına yönelik kurallar da açıklandı.
Ekonomi yönetimi, yayımlanan tebliğlerle birlikte yatırım ortamının güçlendirilmesini, kayıt dışı ekonominin azaltılmasını, uluslararası sermayenin Türkiye’ye çekilmesini ve üretim odaklı büyümenin desteklenmesini hedefliyor. Düzenlemelerin yürürlüğe girmesiyle birlikte hem bireyler hem de şirketler açısından uygulanacak vergi kuralları ve teşvik mekanizmaları da resmen netleşmiş oldu.
