Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) yaz dönemi öncesinde yoğun yasama çalışmaları devam ederken, kamuoyunda “ikinci çözüm süreci” veya “Terörsüz Türkiye” başlığı altında değerlendirilen yeni yasal düzenleme de siyaset gündeminin en önemli konuları arasında yer alıyor. AK Parti tarafından hazırlıkları sürdürülen çerçeve yasa taslağına ilişkin kulis bilgileri kamuoyuna yansımaya devam ederken, özellikle Abdullah Öcalan’ın hukuki statüsü ve “umut hakkı” konusunda dikkat çeken ayrıntılar ortaya çıktı.
İddialara göre AK Parti ile DEM Parti arasında yürütülen görüşmeler sonucunda, hazırlanan düzenlemenin TBMM yaz tatiline girmeden önce yasalaştırılması konusunda ortak bir irade oluştu. Taslağın son şeklinin verilmesi amacıyla yürütülen çalışmaların Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ile AK Parti Genel Başkanvekili Efkan Ala’nın koordinasyonunda tamamlandığı, önümüzdeki süreçte muhalefet partilerinin de görüşlerinin alınmasının planlandığı belirtiliyor.
Taslakta Öcalan’a Yönelik Özel Bir Düzenleme Yer Almıyor
Hazırlanan çerçeve yasa taslağında kamuoyunda uzun süredir tartışılan Abdullah Öcalan’a yönelik özel bir hukuki düzenlemenin bulunmadığı ifade ediliyor. Kulislerde zaman zaman gündeme gelen “statü verilmesi” ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları kapsamında tartışılan “umut hakkı” uygulamasının da mevcut taslak içerisinde yer almadığı belirtiliyor.
İktidar kaynaklarının aktardığı bilgilere göre, kişiye özel bir yasal düzenleme yapılması düşünülmüyor. Kaynaklar, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm bulunan bir kişi için ayrı bir statü oluşturulmasının hukuki açıdan mümkün görülmediğini ifade ederken, umut hakkına ilişkin olası bir düzenlemenin ise yalnızca genel infaz mevzuatında kapsamlı değişiklik yapılması hâlinde değerlendirilebileceğini belirtiyor. Bu nedenle hazırlanmakta olan yasa teklifinde Abdullah Öcalan’a yönelik herhangi bir özel madde bulunmadığı dile getiriliyor.
Hukuki Süreç Suçun Niteliğine Göre Şekillenecek
Taslağın temel amacının, örgütün feshedilmesi sonrasında ortaya çıkacak hukuki sürecin çerçevesini belirlemek olduğu ifade ediliyor. Ancak tüm örgüt mensupları için tek tip uygulama yapılmayacağı, her kişinin işlediği suçun niteliğine göre farklı değerlendirme yapılacağı vurgulanıyor.
Bu kapsamda örgüt yöneticileri, silahlı saldırılara katılanlar, bombalama eylemlerinde yer alanlar, güvenlik güçlerinin şehit edilmesinden sorumlu olanlar, örgüte yardım ve yataklık yaptığı tespit edilenler, yalnızca örgüt üyeliği suçlaması bulunan kişiler ve herhangi bir şiddet eylemine karışmadığı belirtilen örgüt mensupları farklı kategoriler altında incelenecek.
Yetkililere göre hazırlanacak düzenleme, her dosyanın ayrı ayrı değerlendirilmesini öngörüyor. Böylece hem ceza hukuku ilkeleri korunacak hem de işlenen suçun ağırlığına göre farklı hukuki sonuçlar ortaya çıkacak.
Terör Suçlaması Kalksa da Ağır Suçlardan Verilen Cezalar Devam Edecek
Taslakta üzerinde durulan en önemli başlıklardan biri de yalnızca örgüt üyeliği suçundan yargılanan kişiler ile ağır suç işlediği tespit edilenlerin birbirinden ayrılması olarak gösteriliyor.
Aktarılan bilgilere göre sadece terör örgütü üyeliği nedeniyle ceza alan kişiler açısından yeni hukuki değerlendirmeler yapılabilecek. Buna karşılık adam öldürme, bombalı saldırı düzenleme, yaralama, gasp veya benzeri ağır suçlara karıştığı belirlenen kişiler hakkında verilen cezalar aynen uygulanmaya devam edecek.
Yetkililer, mevcut mevzuatta terör suçlarına ilişkin ek yaptırımlar bulunduğunu hatırlatarak, yalnızca örgüt üyeliği suçlamasının ortadan kalkmasının diğer suçlardan verilen cezaları etkilemeyeceğini belirtiyor. Dolayısıyla bir kişinin terör örgütü üyeliği dışında işlediği suçlar varsa, bu suçlardan aldığı cezalar infaz edilmeyi sürdürecek.
Cezaevindeki Dosyalar Tek Tek İncelenecek
Yasa yürürlüğe girdiği takdirde cezaevlerinde bulunan hükümlülerin dosyalarının yeniden değerlendirilmesi planlanıyor. Her hükümlünün dosyası bireysel olarak ele alınacak ve yalnızca örgüt üyeliği suçlaması bulunan kişiler açısından tahliye imkânı doğabilecek.
Buna karşılık ağır suçlardan mahkûm olan kişilerin infaz süreçlerinde herhangi bir otomatik değişiklik olmayacak. Cezalarının tamamını çekmeleri veya mevcut infaz hükümlerine göre hak kazanmaları durumunda tahliye edilmeleri mümkün olabilecek.
Bu yaklaşımın, hem hukuki güvenliği korumayı hem de şiddet eylemlerine karışmamış kişilerin topluma yeniden kazandırılmasını amaçladığı ifade ediliyor.
Yaklaşık 4 Bin Kişinin Durumu Değerlendirilebilir
Kulislerde dile getirilen bilgilere göre, yalnızca örgüt üyeliği kapsamında ceza alan veya hakkında bu suçlama bulunan 4 binden fazla kişinin yeni düzenlemeden etkilenebileceği belirtiliyor.
Bu kişilerden cezaevinde bulunanların tahliye edilmesi, cezaevinde olmayan bazı örgüt mensuplarının ise adli kontrol, denetimli serbestlik veya benzeri hukuki tedbirlerle topluma kazandırılması seçenekleri üzerinde durulduğu ifade ediliyor.
Bununla birlikte her başvurunun otomatik olarak kabul edilmeyeceği, güvenlik birimleri ile yargı makamlarının hazırlayacağı raporlar doğrultusunda bireysel değerlendirme yapılacağı kaydediliyor.
Yurt Dışındaki Örgüt Mensupları İçin de Süreç Planlanıyor
Haberde yer alan iddialara göre, yurt dışında bulunan bazı PKK mensuplarının Türkiye’ye dönüş süreci de hazırlanan yasa kapsamında ele alınıyor.
Yaklaşık 3 ila 4 bin kişinin Türkiye’ye dönebileceği değerlendirilirken, bu kişilerin de suç kayıtları ve haklarındaki soruşturmalar dikkate alınarak işlem yapılacağı belirtiliyor. Sadece örgüt üyeliği dışında herhangi bir ağır suça karışmadığı belirlenen kişiler için adli kontrol veya benzeri hukuki uygulamalar gündeme gelebilecek.
Buna karşın ağır suç işlediği tespit edilen kişiler hakkında mevcut ceza soruşturmalarının ve yargı süreçlerinin devam edeceği ifade ediliyor.
İmralı ile Görüşmelerin Sürdüğü İddia Ediliyor
Haberde ayrıca devlet yetkililerinin hazırlanan yasa taslağına ilişkin süreç kapsamında İmralı’da Abdullah Öcalan ile temaslarını sürdürdüğü ileri sürülüyor.
İddialara göre görüşmelerde Türkiye’ye dönecek örgüt mensupları, üçüncü ülkelere gitmesi planlanan örgüt yöneticileri ve olası hukuki süreçler ele alınıyor. DEM Parti heyetinin de önümüzdeki günlerde İmralı’ya yeni bir ziyaret gerçekleştirebileceği öne sürülüyor.
Resmî Süreç Devam Ediyor
Öte yandan, kamuoyuna yansıyan bilgiler henüz resmî yasa metnine dayanmıyor. Taslağın TBMM Başkanlığı’na sunulmasının ardından komisyon görüşmeleri ve Genel Kurul sürecinde değişiklikler yapılabileceği belirtiliyor.
Bu nedenle şu ana kadar kamuoyunda yer alan bilgiler, ağırlıklı olarak siyasi kulislerden aktarılan iddialar niteliğinde bulunuyor. Nihai düzenlemenin kapsamı ve içeriği ise teklifin resmen açıklanmasının ardından netlik kazanacak.
