Meksika’da federal güvenlik güçlerinin Jalisco Yeni Nesil Karteli (CJNG) lideri Nemesio Oseguera Cervantes, bilinen adıyla El Mencho’ya yönelik gerçekleştirdiği operasyonun yankıları sürerken, olayın hem güvenlik hem de uluslararası boyutu giderek daha fazla tartışılıyor. Özellikle operasyon sonrası yaşanan şiddet dalgası ve ele geçirilen silahların büyük bölümünün ABD menşeli olduğuna dair açıklamalar, krizin yalnızca Meksika sınırları içinde kalmadığını gösteriyor.
İstihbaratla Başlayan Operasyon
Meksika Ulusal Savunma Bakanı Ricardo Trevilla Trejo, operasyonun anlık bir baskın değil, detaylı bir istihbarat sürecinin sonucu olduğunu vurguladı. 20 Şubat’ta askeri istihbarat birimlerinin El Mencho’ya yakın bir kişiyi tespit ettiği, bu kişinin kartel liderinin sevgilisini Jalisco eyaletindeki Tapalpa’da bulunan bir tesise götürdüğü belirtildi. Bu buluşmanın ardından bölgede teknik ve fiziki takip yoğunlaştırıldı.
21 Şubat’ta söz konusu kişinin tesisten ayrılması üzerine El Mencho’nun hâlâ güvenlik çemberi içinde içeride bulunduğu değerlendirildi. Aynı gün Ortak Özel Kuvvetler, Ordu Özel Kuvvetleri ve Ulusal Muhafızlar Acil Müdahale Özel Gücü’nün katılımıyla operasyon planı netleştirildi. Yetkililer, operasyonun tamamen Meksika federal güçlerince yürütüldüğünü, yabancı askerî unsur bulunmadığını özellikle vurguladı.
Çatışmalar Ülkeye Yayıldı
Operasyonun başlamasıyla birlikte CJNG militanları ağır silahlarla karşılık verdi. Uzun namlulu tüfekler, roketatarlar ve zırhlı araçlarla güvenlik güçlerine saldıran kartel üyeleri, bölgede yoğun bir çatışma ortamı oluşturdu. Bakan Trejo’ya göre kartel unsurları askerlerin ilerlemesini durdurmak için farklı noktalara konuşlandırıldı ve organize bir savunma hattı kurdu.
El Mencho’nun ormanlık alana kaçtığı, burada bir askeri helikoptere ateş açıldığı ve helikopterin acil iniş yapmak zorunda kaldığı bildirildi. Çatışmalar sırasında yaralanan El Mencho ve beraberindeki isimlerin hava yoluyla Meksiko Şehri’ne sevk edilirken hayatını kaybettiği açıklandı.
Operasyonun ardından kartelin misilleme eylemleri başladı. Özellikle Guadalajara ve çevresinde yollar yakılan araçlarla kapatıldı, bazı iş yerleri kundaklandı ve havaalanı çevresinde güvenlik alarmı verildi. Jalisco eyalet yönetimi “kırmızı alarm” ilan ederek vatandaşlara evlerinde kalmaları çağrısında bulundu, toplu taşıma geçici olarak askıya alındı.
55 Can Kaybı ve Güvenlik Endişesi
Resmî açıklamalara göre çatışmalarda 25’i güvenlik görevlisi olmak üzere toplam 55 kişi yaşamını yitirdi. Bu tablo, Meksika’da kartellerle mücadelede gelinen noktayı bir kez daha gözler önüne serdi. CJNG, son yıllarda ülkenin en güçlü ve en organize suç örgütlerinden biri haline gelmiş, yalnızca uyuşturucu kaçakçılığı değil, adam kaçırma, haraç ve yasa dışı madencilik gibi alanlarda da etkinlik göstermişti.
El Mencho’nun ölümü, örgüt içinde bir liderlik boşluğu ve güç mücadelesi riskini beraberinde getiriyor. Güvenlik uzmanlarına göre bu tür durumlar kısa vadede şiddetin daha da artmasına neden olabiliyor. Kartel içindeki fraksiyonlar arasında yaşanabilecek hesaplaşmalar, siviller için güvenlik riskini artırabilir.
Silahların Yüzde 80’i ABD Menşeli
Operasyonun en çarpıcı başlıklarından biri ise ele geçirilen silahların kaynağı oldu. Bakan Trejo, bugüne kadar operasyon sürecinde el konulan 23 bin silahın yaklaşık yüzde 80’inin ABD menşeli olduğunu açıkladı. Bu oran, Meksika’daki kartel şiddetinin arkasındaki silah tedarik zincirine ilişkin uzun süredir devam eden tartışmaları yeniden alevlendirdi.
Meksika yönetimi daha önce de ABD’de yasal olarak satın alınan silahların yasa dışı yollarla sınırdan geçirilerek kartellerin eline ulaştığını savunmuştu. Bu durum, iki ülke arasında diplomatik ve hukuki gerilimlere yol açmış; silah üreticilerine yönelik davalar gündeme gelmişti.
“Operasyon Meksika’ya Ait”
Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum ise operasyonun tamamen Meksika federal güçleri tarafından yürütüldüğünü, ancak Washington ile bilgi paylaşımı yapıldığını kabul etti. Sheinbaum, ABD güvenlik güçlerinin sahada herhangi bir katılımı olmadığını özellikle vurguladı.
Sheinbaum’un açıklamaları, hem ulusal egemenlik mesajı hem de iki ülke arasındaki güvenlik iş birliğinin sınırlarını netleştirme çabası olarak yorumlandı. Meksika kamuoyunda, yabancı askeri müdahaleye karşı hassasiyetin yüksek olduğu biliniyor.
Bölgesel ve Uluslararası Etkiler
CJNG’nin zayıflaması kısa vadede bir başarı olarak görülse de, uzmanlar bunun uyuşturucu trafiğini tamamen durdurmayacağını belirtiyor. Aksine, yeni ittifaklar ve güç dengeleri oluşabilir. Özellikle ABD pazarına yönelik sentetik uyuşturucu akışının nasıl etkileneceği merak konusu.
Öte yandan silahların büyük bölümünün ABD menşeli olması, sınır güvenliği, silah satış politikaları ve kaçakçılıkla mücadele konularında iki ülke arasında daha yoğun diplomatik temasların yaşanabileceğine işaret ediyor.
Meksika İçin Kritik Dönemeç
El Mencho’nun ölümü, Meksika’nın organize suçla mücadelesinde sembolik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Ancak sonrasında patlak veren şiddet dalgası, kartellerin yalnızca bir liderin ortadan kaldırılmasıyla dağılmadığını gösteriyor.
Önümüzdeki süreçte hükümetin güvenlik politikaları, kartel içi dengeler ve ABD ile yürütülecek iş birliği, Meksika’nın istikrarı açısından belirleyici olacak. Ülkede “kırmızı alarm” uygulamaları sürerken, kamu düzeninin kalıcı biçimde sağlanıp sağlanamayacağı ise en büyük soru işareti olmaya devam ediyor.
