Yoksulluk nafakasında yıllardır tartışılan “süresiz nafaka” uygulamasında yeni bir dönem başlıyor. Anayasa Mahkemesi’nin Türk Medeni Kanunu’ndaki “süresiz olarak” ifadesini iptal etmesinin ardından gözler, şimdi hazırlanacak yeni yasal düzenlemeye çevrildi.
AYM’nin kararı nafakayı tamamen kaldırmıyor. Asıl değişiklik, nafakanın herhangi bir süre sınırı olmadan talep edilebilmesinin sona ermesi olacak.
İptal kararının yürürlüğe girmesi için yasama organına yaklaşık dokuz aylık süre tanındı. Bu süreçte Meclis’in yeni bir düzenleme hazırlaması gerekiyor.
2027’ye kadar mevcut sistem devam edecek
Kararın Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından iptal hükmünün yaklaşık 30 Haziran 2027 tarihinde yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Bu tarihe kadar mahkemeler mevcut kanun hükmünü uygulamaya devam edecek. Daha önce verilmiş nafaka kararları da yalnızca AYM kararı nedeniyle otomatik olarak sona ermeyecek.
Mevcut mevzuatta nafakanın kaldırılması, azaltılması veya artırılması için farklı hukuki yollar bulunuyor.
Yeni sistemde hangi kriterler dikkate alınacak?
AYM’nin gerekçesinde, nafakanın belirlenmesinde evliliğin süresi, tarafların yaşları ve ekonomik-sosyal durumları gibi unsurların dikkate alınabileceğine işaret ediliyor.
Bu doğrultuda yeni düzenleme için farklı modeller gündeme geliyor.
Evlilik ne kadar sürdüyse nafaka da o kadar mı sürecek?
İlk formülde nafakanın süresi evliliğin süresiyle bağlantılı olacak.
Örneğin kısa süreli bir evlilik ile uzun yıllar devam eden bir evlilik için aynı sürenin uygulanmaması öngörülebilir. Ancak bunun nasıl hesaplanacağı henüz kesinleşmiş değil.
Hakim süreyi tarafların durumuna göre belirleyebilir
İkinci modelde daha esnek bir sistem oluşturulması gündemde.
Hakim; tarafların yaşı, gelir durumu, çalışma imkanları ve evliliğin süresi gibi kriterleri değerlendirerek kanunda belirlenen sürelerden birini uygulayabilecek.
Nafaka evlilik süresiyle sınırlandırılabilir
Üçüncü seçenekte ise daha net bir süre sistemi öngörülüyor. Nafakanın evlilik süresi kadar devam etmesi ve belirlenen sürenin sonunda sona ermesi gündeme gelebilir.
Bu modelde amaç, nafakanın otomatik olarak ömür boyu devam etmesinin önüne geçmek.
Süre bitince dosya yeniden değerlendirilebilir
Dördüncü formülde ise nafaka belirli bir süre için bağlanacak. Süre sona erdiğinde tarafların ekonomik ve sosyal koşulları yeniden incelenecek.
Kişinin hâlâ yardıma ihtiyaç duyması halinde nafakanın devamına, ekonomik durumunun değişmesi halinde ise azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verilebilecek.
Bazı kişiler için istisna getirilebilir
Masadaki son seçenek ise özel durumlar için daha uzun süreli nafakaya imkan tanınması.
İleri yaşta olan, çalışma imkanından yoksun bulunan veya kendi geçimini sağlayamayacak durumda olan kişiler bakımından farklı bir düzenleme yapılması değerlendirilebilir.
Çocuk nafakası bu değişiklikten etkilenmiyor
Düzenlemenin önemli noktalarından biri de çocuklar için ödenen iştirak nafakası.
AYM’nin söz konusu iptal kararı, çocuk için ödenen iştirak nafakasını kapsamıyor. Tartışma doğrudan boşanma sonrasında yoksulluğa düşen eşe ödenen yoksulluk nafakasına ilişkin.
Kesin düzenleme henüz ortaya çıkmadı
Şu aşamada gündemdeki beş modelin hiçbiri kesinleşmiş bir yasa hükmü değil. Nihai düzenlemenin, Meclis’te yapılacak çalışmalar ve yasama süreci sonunda ortaya çıkması bekleniyor.
Yeni sistemde en kritik başlıklar ise nafakanın süresi, hangi kriterlere göre belirleneceği ve özel durumlarda sürenin uzatılıp uzatılamayacağı olacak.
