Gazze Şeridi’nde aylardır devam eden çatışmaların sona erdirilmesine yönelik diplomatik girişimler sürerken, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ateşkes sürecinin ikinci aşamasına ilişkin yaptığı açıklama uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Netanyahu, Barış Kurulu tarafından hazırlanan ve Gazze’de kalıcı ateşkesin sağlanmasını amaçlayan 15 maddelik yol haritasını kabul etmediklerini açıklayarak, İsrail’in güvenlik önceliklerinden taviz vermeyeceğini bir kez daha ortaya koydu.
Haftalık kabine toplantısında konuşan Netanyahu, Gazze’de savaşın sona erdirilmesi ve bölgenin geleceğine ilişkin yürütülen müzakereleri değerlendirdi. Barış Kurulu tarafından açıklanan planın çeşitli yönlerinin incelendiğini belirten Netanyahu, bazı maddelerin İsrail açısından değerlendirilebilir olduğunu ancak bazı önerilerin ülkesinin güvenlik politikalarıyla bağdaşmadığını söyledi. İsrail hükümetinin temel önceliğinin vatandaşlarının güvenliğini sağlamak olduğunu vurgulayan Netanyahu, bu nedenle herhangi bir anlaşmanın İsrail’in güvenlik çıkarlarını garanti altına alması gerektiğini ifade etti.
Netanyahu’nun açıklamalarında en dikkat çeken başlık ise Hamas’ın silahsızlandırılması konusu oldu. İsrail Başbakanı, Gazze’de kalıcı bir çözümün ancak Hamas’ın tüm askeri kapasitesini kaybetmesiyle mümkün olabileceğini savundu. Silahsızlanma konusunun yalnızca sembolik adımlarla geçiştirilemeyeceğini söyleyen Netanyahu, gerçek ve denetlenebilir bir sürecin hayata geçirilmesi gerektiğini dile getirdi. Hamas’ın askeri yapılanmasının tamamen sona erdirilmesini istediklerini belirten Netanyahu, bu gerçekleşmeden İsrail ordusunun Gazze’den çekilmeyeceğini ifade etti.
İsrail yönetimi uzun süredir Hamas’ın askeri gücünü ortadan kaldırmayı savaşın temel hedeflerinden biri olarak gösteriyor. Netanyahu da konuşmasında bu hedefin değişmediğini vurgulayarak, Gazze’deki operasyonların yalnızca geçici bir ateşkesle sonlandırılmasının İsrail açısından yeterli olmayacağını savundu. İsrail hükümetinin, gelecekte benzer saldırıların yaşanmasını engelleyecek kalıcı güvenlik düzenlemeleri talep ettiğini belirten Netanyahu, bu nedenle müzakerelerde dikkatli hareket ettiklerini söyledi.
Ateşkes görüşmelerinde önemli rol oynayan ABD yönetimiyle temasların sürdüğünü de açıklayan Netanyahu, Washington’ın sunduğu önerilerin kapsamlı şekilde değerlendirildiğini belirtti. ABD tarafının çeşitli çözüm formülleri üzerinde çalıştığını ifade eden İsrail Başbakanı, bazı önerilerin İsrail açısından kabul edilebilir olduğunu ancak bazı maddelerin ciddi çekinceler içerdiğini kaydetti. Bu nedenle müzakerelerin henüz sonuçlanmadığını ve taraflar arasında görüş alışverişinin devam ettiğini söyledi.
Öte yandan Barış Kurulu’nun hazırladığı yol haritası, Gazze’de çatışmaların tamamen sona erdirilmesini, insani yardım faaliyetlerinin genişletilmesini, güvenlik düzenlemelerinin oluşturulmasını ve bölgenin yeniden yapılandırılmasını hedefliyordu. Kurulun Yüksek Temsilcisi Nikolay Mladenov, Hamas’ın ikinci aşamaya ilişkin önerileri kabul ettiğini açıklamış ve taraflar arasında ilerleme sağlandığını duyurmuştu. Bu açıklama, uluslararası toplumda uzun süredir devam eden savaşın sona erdirilebileceğine yönelik umutları artırmıştı.
ABD Başkanı Donald Trump da daha önce yaptığı açıklamalarda, Hamas ve Gazze’deki diğer silahlı gruplarla yürütülen temaslarda belirli ilerlemeler kaydedildiğini belirtmişti. Trump, özellikle silah bırakılması konusunda bazı mutabakatların sağlandığını ifade ederek ateşkes sürecinin ikinci aşamasının hayata geçirilmesi için diplomatik çabaların sürdüğünü söylemişti.
Hamas ise müzakere sürecine olumlu yaklaştığını duyururken, ateşkesin kalıcı hale gelmesi için İsrail’in saldırıları tamamen durdurması gerektiğini savunmuştu. Örgüt ayrıca Gazze halkının karşı karşıya kaldığı insani krizin hafifletilmesi amacıyla yardım koridorlarının açılması, temel ihtiyaç malzemelerinin bölgeye ulaştırılması ve yeniden inşa çalışmalarının başlamasının büyük önem taşıdığını belirtmişti. Hamas, ikinci aşamanın uygulanabilmesi için İsrail’in ilk aşamada verdiği taahhütleri eksiksiz yerine getirmesi gerektiğini de vurgulamıştı.
Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi de savaş sonrası döneme hazırlık amacıyla çeşitli çalışmalar yürüttüklerini açıklamıştı. Komite, bölgenin yönetimini devralmaya yönelik kurumsal ve operasyonel hazırlıkların tamamlandığını duyururken, altyapının yeniden ayağa kaldırılması ve kamu hizmetlerinin sürdürülebilir hale getirilmesi için uluslararası destek beklediklerini ifade etmişti.
Gazze’de yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasının ilk aşaması, esir değişimi ve insani yardım faaliyetlerinin artırılması gibi maddeleri içeriyordu. Ancak taraflar arasında yaşanan karşılıklı suçlamalar ve sahada zaman zaman devam eden saldırılar, sürecin kırılganlığını koruduğunu gösterdi. Yardım kuruluşları ise bölgede milyonlarca insanın gıda, temiz su, sağlık hizmeti ve barınma gibi temel ihtiyaçlara erişimde ciddi zorluklar yaşadığını belirterek kalıcı çözüm çağrısını sürdürüyor.
Netanyahu’nun ikinci aşama planını reddetmesi, ateşkes görüşmelerinin geleceğine ilişkin yeni soru işaretleri doğururken, uluslararası arabulucuların tarafları ortak bir zeminde buluşturmak için diplomatik girişimlerini yoğunlaştırması bekleniyor. Bölgedeki insani durumun her geçen gün ağırlaştığı bir dönemde alınacak kararların yalnızca İsrail ve Filistin için değil, tüm Orta Doğu’nun geleceği açısından da belirleyici olacağı değerlendiriliyor.
