Küresel petrol piyasalarında yaşanan hareketlilik, Türkiye’de akaryakıt fiyatlarını yeniden yukarı yönlü etkiledi. Sektör kaynaklarından edinilen bilgilere göre benzinin litre fiyatına yarından itibaren geçerli olmak üzere 1 lira 23 kuruş zam yapılması bekleniyor. Son dönemde uluslararası enerji piyasalarında artan jeopolitik riskler ve petrol fiyatlarındaki yükseliş nedeniyle akaryakıt tabelalarının sık sık değişmesi, araç sahiplerini bir kez daha yeni fiyat artışıyla karşı karşıya bıraktı.
Dünya genelinde petrol fiyatlarını etkileyen gelişmelerin başında Orta Doğu’da yaşanan gerilim geliyor. Özellikle ABD ile İran arasında devam eden kriz ve Hürmüz Boğazı çevresindeki belirsizlikler, küresel enerji arzına ilişkin endişeleri artırdı. Petrol taşımacılığı açısından stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek olası aksaklıklar nedeniyle uluslararası piyasalarda Brent petrolün varil fiyatı yeniden 90 dolar seviyesinin üzerine çıktı. Bu yükseliş, Türkiye dahil birçok ülkede akaryakıt maliyetlerine doğrudan yansıyor.
Enerji piyasalarındaki dalgalanmalar nedeniyle son aylarda benzin, motorin ve LPG fiyatlarında peş peşe güncellemeler yapılırken, sürücüler de akaryakıt istasyonlarındaki fiyat değişimlerini yakından takip ediyor. Bu kez beklenen artış yalnızca benzin grubunu kapsıyor.
Sektör temsilcilerinin aktardığı bilgilere göre benzinin litre fiyatına 1 lira 23 kuruş zam uygulanması öngörülüyor. Zamlı fiyatların gece yarısından itibaren pompaya yansıması bekleniyor. Böylece Türkiye’nin birçok ilinde benzin fiyatları yeniden güncellenmiş olacak.
Yeni fiyatlamaya göre İstanbul’da benzinin litre fiyatının yaklaşık 66 lira 94 kuruşa yükselmesi bekleniyor. Başkent Ankara’da litre fiyatının 67 lira 91 kuruş, İzmir’de ise 68 lira 19 kuruş seviyesine çıkacağı öngörülüyor. Nakliye ve dağıtım maliyetlerinin daha yüksek olduğu doğu illerinde ise benzinin litre fiyatının yaklaşık 69 lira 54 kuruşa ulaşması bekleniyor.
Benzin fiyatlarında yaşanan artışın küresel piyasalardaki yükselişe rağmen daha sınırlı kalmasının en önemli nedeni ise uygulanan eşel mobil sistemi olarak gösteriliyor. Hükümet tarafından yeniden devreye alınan sistem sayesinde uluslararası petrol fiyatlarındaki artışın tamamı pompa fiyatlarına yansıtılmıyor.
Mevcut uygulamaya göre akaryakıta yapılması gereken zamların önemli bir bölümü Özel Tüketim Vergisi’nden (ÖTV) karşılanıyor. Böylece oluşan fiyat artışının yalnızca yaklaşık dörtte biri tüketiciye yansırken, kalan bölüm vergi düzenlemesiyle dengeleniyor. Yetkililer, bu uygulamanın özellikle enflasyonla mücadele sürecinde vatandaş üzerindeki mali yükü azaltmayı hedeflediğini belirtiyor.
Ekonomi uzmanları ise uluslararası petrol piyasalarında yaşanan gelişmelerin önümüzdeki dönemde de yakından izleneceğine dikkat çekiyor. Jeopolitik risklerin devam etmesi, petrol üreticisi ülkelerin arz politikaları ve döviz kurundaki hareketlilik, akaryakıt fiyatlarının yönünü belirleyen en önemli unsurlar arasında yer alıyor. Bu nedenle önümüzdeki günlerde fiyatlarda yeni değişikliklerin yaşanabileceği ifade ediliyor.
Türkiye’de akaryakıt fiyatlarının hesaplanmasında belirli bir maliyet sistemi uygulanıyor. İlk olarak Akdeniz piyasasında oluşan CIF Akdeniz ürün fiyatları ile günlük döviz kuru dikkate alınarak gümrüksüz rafineri fiyatı hesaplanıyor. Daha sonra bu tutara Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) payı ekleniyor. Son aşamada ise Katma Değer Vergisi (KDV) ilave edilerek pompaya yansıyan nihai satış fiyatı belirleniyor.
Bu nedenle yalnızca petrol fiyatlarındaki değişim değil, döviz kurunda yaşanan hareketlilik de benzin ve motorin fiyatlarını doğrudan etkiliyor. Petrol fiyatlarının yükselmesi veya Türk lirasının döviz karşısında değer kaybetmesi durumunda rafineri maliyetleri artıyor ve bu artış belirli aralıklarla pompaya yansıyor.
Sektör temsilcileri, küresel enerji piyasalarında belirsizliğin devam ettiğine dikkat çekerek araç sahiplerinin önümüzdeki günlerde de yeni fiyat güncellemeleriyle karşılaşabileceğini belirtiyor. Özellikle uluslararası piyasalarda yaşanacak gelişmeler ve döviz kurundaki değişimler, akaryakıt fiyatlarının seyrinde belirleyici olmaya devam edecek. Bu nedenle sürücüler, hem Brent petrol fiyatlarını hem de enerji sektöründen gelecek resmi fiyat değişikliklerini yakından takip etmeyi sürdürüyor.
