Ticaret Bakanlığı, araç kiralama sektöründe uzun yıllardır tartışılan birçok soruna çözüm getirmeyi amaçlayan kapsamlı bir düzenlemeyi hayata geçiriyor. Yeni yönetmelikle birlikte kiralama şirketlerinden tüketicilere kadar sektörün tüm paydaşlarını etkileyecek önemli kurallar devreye alınacak. Araçların yaşı, kilometresi, bakım durumu ve hasar geçmişinden depozito uygulamalarına kadar pek çok alanda yeni standartlar belirlenirken, sektörün daha güvenli ve daha kurumsal bir yapıya kavuşması hedefleniyor.
Son yıllarda araç kiralama sektöründe yaşanan hızlı büyüme, beraberinde çeşitli sorunları da getirmişti. Özellikle yüksek kilometreli araçlar, bakım eksiklikleri, ağır hasarlı otomobillerin filolarda yer alması ve tüketicilerin depozito konusunda yaşadığı mağduriyetler sık sık gündeme geliyordu. Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan yeni yönetmelik ise bu sorunları büyük ölçüde ortadan kaldırmayı amaçlıyor.
Düzenlemenin en dikkat çekici maddelerinden biri araç yaşıyla ilgili oldu. Yeni kurallara göre klasik araçlar hariç olmak üzere 6 yaşını doldurmuş otomobiller artık kiralama filolarında yer alamayacak. Böylece vatandaşların daha yeni model ve daha güvenli araçlarla hizmet almasının önü açılacak. Uzmanlar, bu uygulamanın aynı zamanda sektördeki araç kalitesini artıracağını ve ikinci el piyasasında da önemli hareketlilik yaratacağını değerlendiriyor.
Araçların kilometre durumuna yönelik getirilen sınırlamalar da dikkat çekiyor. İçten yanmalı motorlara sahip otomobiller için üst sınır 180 bin kilometre olarak belirlenirken, elektrikli araçlarda bu rakam 300 bin kilometre olacak. Belirlenen sınırları aşan araçların kiraya verilmesi mümkün olmayacak. Bakanlık, yüksek kilometre nedeniyle ortaya çıkabilecek güvenlik ve performans sorunlarının önüne geçmeyi hedefliyor.
Yeni yönetmelik kapsamında ağır hasar kaydı bulunan araçlar da kiralama sektöründen tamamen çıkarılıyor. Ayrıca düzenli bakımları yapılmamış, teknik kontrolleri eksik bırakılmış araçların da filolarda yer almasına izin verilmeyecek. Böylece vatandaşların yol güvenliği açısından risk taşıyan araçlarla karşılaşmasının önüne geçilecek. Özellikle turizm sezonlarında yoğun kullanılan kiralık araçların teknik yeterliliklerinin artırılması, düzenlemenin en önemli hedeflerinden biri olarak öne çıkıyor.
Kiralama şirketlerine yönelik şartlar da önemli ölçüde sıkılaştırıldı. Bundan sonra ticari amaçla araç kiralama hizmeti sunan işletmelerin vergi mükellefi olması, ilgili meslek odalarına kayıt yaptırması ve resmi yetki belgesi alması zorunlu olacak. Bakanlık bu uygulamayla kayıt dışı faaliyetlerin önüne geçmeyi ve sektörde daha profesyonel bir yapı oluşturmayı amaçlıyor.
Büyükşehirlerde faaliyet gösteren birçok şirket için yeni filo kriterleri de uygulanacak. Belirlenen ilçelerde hizmet veren firmaların en az 10 araçlık filoya sahip olması gerekecek. Ayrıca filolarda hibrit veya elektrikli araç bulundurma şartı getirilecek. Bu adımın çevreci ulaşım politikalarına katkı sağlaması ve karbon emisyonlarının azaltılmasına destek vermesi bekleniyor.
Bakanlığın üzerinde durduğu bir diğer konu ise dijital denetim sistemi oldu. Bu kapsamda “Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi” kurulacak. Sistem sayesinde kiralama işlemleri merkezi olarak takip edilecek, denetimler daha etkin yapılacak ve sektördeki faaliyetler anlık olarak izlenebilecek. Yetkililer, bu altyapının hem tüketicileri koruyacağını hem de işletmeler arasındaki haksız rekabeti azaltacağını belirtiyor.
Yeni düzenleme tüketicilerin en fazla şikayet ettiği konulardan biri olan depozito uygulamalarını da yeniden şekillendiriyor. Artık kısa süreli kiralamalarda alınabilecek depozito miktarına üst sınır getirilecek. Bir ila altı gün arasındaki kiralamalarda en fazla üç günlük kira bedeli kadar depozito alınabilecek. Yedi ila yirmi dokuz günlük kiralamalarda ise bu tutar yedi günlük kira bedelini aşamayacak. Ayrıca araç teslim edildikten sonra depozitoların en geç yedi gün içinde müşterilere iade edilmesi zorunlu hale gelecek.
Sektörde büyük dönüşüm yaratması beklenen yönetmelik 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek. Ancak işletmelerin yeni sisteme uyum sağlayabilmesi için geçiş süreci de tanındı. Firmalar yetki belgelerini 1 Temmuz 2027 tarihine kadar almak zorunda olacak. Araç sayısı ve filo standartlarına uyum için ise son tarih 1 Ocak 2028 olarak belirlendi.
Uzmanlara göre yeni düzenleme yalnızca araç kiralama sektörünü değil, otomotiv pazarını da etkileyecek. Filolardan çıkarılacak eski araçların ikinci el piyasasına yönelmesi beklenirken, kiralama şirketlerinin yeni araç alımlarını artırması da öngörülüyor. Tüketiciler açısından ise daha güvenli, daha bakımlı ve daha şeffaf hizmet sunulan yeni bir dönemin kapıları açılıyor.
Ticaret Bakanlığı’nın attığı bu adım, araç kiralama sektöründe uzun yıllardır beklenen dönüşümün başlangıcı olarak görülüyor. Güvenlikten çevreye, tüketici haklarından kurumsal standartlara kadar geniş bir alanı kapsayan yeni yönetmelik, sektörün geleceğini şekillendirecek en önemli düzenlemelerden biri olmaya aday gösteriliyor.
