ABD Başkanı Donald Trump, İran ile ticaret yapan ülkeler için yeni bir hamle yaparak uluslararası ticaret gündemini sarsacak bir karar aldı. Trump, ABD merkezli Truth Social sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, İran ile ticaret yapan ülkelerin ABD ile yaptığı tüm ticari işlemlerde yüzde 25 oranında gümrük vergisi ödeyeceğini duyurdu. Trump, kararın derhal yürürlüğe girdiğini ve “kesin ve nihai” olduğunu belirtti.
Bu hamle, ABD-İran ilişkilerinde yeni bir dönemin habercisi olarak yorumlanıyor. Uzmanlar, gümrük vergisi oranının yüzde 25 olarak belirlenmesinin, İran ile ticaret yapan ülkelerin ihracat ve ithalat süreçlerinde ciddi mali yük getireceğini, bazı şirketlerin ise ticari stratejilerini tamamen gözden geçirmek zorunda kalacağını ifade ediyor.
İRAN’DA KRİZ BÜYÜYOR
Trump’ın kararının geldiği dönemde, İran’da ekonomik ve sosyal krizler şiddetini artırmış durumda. 28 Aralık 2025 tarihinde, İran’ın yerel para biriminin döviz karşısında büyük değer kaybı ve artan yaşam maliyetleri nedeniyle Tahran Büyük Çarşı’da başlayan esnaf protestoları, kısa sürede ülke geneline yayıldı.
İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA) tarafından 10 Ocak 2026’da yayımlanan rapora göre, protestoların 14. gününde 37’si emniyet görevlisi, 4’ü sağlık çalışanı olmak üzere toplam 116 kişi hayatını kaybetti, 2.600’den fazla kişi yaralandı ve 2.638 kişi gözaltına alındı. Tahran’da 8 Ocak’ta şiddetlenen olaylar sırasında çok sayıda otobüs, ambulans ve kamu binası tahrip edilirken, 24 ev, 25 cami, 2 hastane ve 26 banka da hasar gördü veya kundaklandı.
Tahran yönetimi internet erişimini kısıtlayarak halkın bilgiye ulaşımını engellerken, protestolar ülke genelinde ve Avrupa’daki bazı İran Büyükelçilikleri önünde de devam ediyor. Uzmanlar, protestoların artmasının, ABD’nin yeni gümrük vergisi kararıyla birleşince İran ekonomisi ve sosyal dengesi üzerinde daha büyük baskı oluşturacağını belirtiyor.
ULUSLARARASI TİCARET VE DİPLOMASİ ÜZERİNDE ETKİLERİ
Trump’ın kararının ardından, İran ile ticari ilişkisi olan ülkeler maliyetlerini yeniden hesaplamak zorunda kalacak. Vergi yükü, özellikle enerji ve teknoloji sektöründe faaliyet gösteren firmalar için ciddi bir engel oluşturabilir. Ekonomistler, kararın ABD’nin İran’a uyguladığı ekonomik yaptırımları daha da genişlettiğini, bazı ülkelerin ise İran ile ticari bağlarını azaltma yoluna gidebileceğini ifade ediyor.
Diplomatik gözlemciler ise bu hamlenin, ABD-İran ilişkilerinde yeni bir gerginlik dönemi başlatabileceğini belirtiyor. Trump yönetiminin bu adımı, dünya genelinde ticaret dengelerini değiştirecek, ülkeler arası işbirliği ve stratejik ilişkilerde yeniden değerlendirmeleri gündeme getirecek.
SONUÇ OLARAK
ABD Başkanı Trump’ın gümrük vergisi kararı ve İran’daki protestolar, uluslararası kamuoyunda ciddi yankı uyandırdı. Ekonomi, diplomasi ve iç güvenlik açısından riskler doğuran bu gelişmeler, önümüzdeki haftalarda hem ticari hem de siyasi gündemin en önemli maddeleri arasında yer alacak. Hem ABD hem de İran ile iş yapan ülkeler, bu yeni tabloya uyum sağlamak ve olası ekonomik kayıpları minimize etmek için stratejilerini yeniden belirlemek zorunda kalacak.
