OECD tarafından dünya genelinde 15 yaş grubundaki öğrencilerin eğitim performansını ölçmek amacıyla gerçekleştirilen Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı’nın (PISA) 2025 sonuçları açıklandı. Türkiye’nin sonuçları, özellikle son dönemde eğitim alanındaki uluslararası göstergeleri yakından takip edenler açısından dikkat çekici bir tablo ortaya koydu.
Türkiye, PISA 2025’te araştırmanın temelini oluşturan fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarının tamamında 2022 sonuçlarına kıyasla puanlarını yükseltti.
Daha da dikkat çekici olan ise Türkiye’nin yalnızca kendi puanlarını artırmakla kalmaması oldu. Türkiye, 2022’den 2025’e üç alanda da puanını en fazla artıran OECD ülkesi olarak öne çıktı.
Bu sonuç, Türkiye’nin PISA araştırmasındaki uzun vadeli performansının da yeniden gündeme gelmesine neden oldu.
TÜRKİYE PISA’YA 2003’TEN BERİ KATILIYOR
OECD’nin PISA araştırması, ülkelerin eğitim sistemlerini karşılaştırabilmek amacıyla üç yılda bir düzenleniyor.
Araştırmada 15 yaşındaki öğrencilerin fen bilimleri, matematik ve okuma becerileri değerlendiriliyor. Ancak PISA yalnızca öğrencilerin derslerde öğrendikleri bilgileri ölçmüyor. Öğrencilerin sahip oldukları bilgileri gerçek yaşam problemlerinde kullanabilme, analiz yapabilme ve çözüm üretebilme becerileri de araştırmanın önemli başlıkları arasında bulunuyor.
Türkiye, PISA araştırmasına ilk kez 2003 yılında katıldı.
İlk uygulamada 41 ülkenin yer aldığı araştırmaya sonraki yıllarda daha fazla ülke dahil oldu. PISA 2025’te ise katılımcı ülke ve ekonomilerin sayısı 91’e yükseldi.
Bu nedenle yıllar içerisindeki Türkiye performansının değerlendirilmesinde yalnızca ülkelerin sıralamadaki yerlerine bakılmadı. Puan değişimleri ve göreli sıralamadaki gelişmeler de dikkate alındı.
PISA 2025 TÜRKİYE UYGULAMASINA 7 BİN 702 ÖĞRENCİ KATILDI
Türkiye’deki PISA 2025 uygulaması 14 Nisan-16 Mayıs 2025 tarihleri arasında gerçekleştirildi.
Araştırma, Türkiye’nin 12 bölgesini kapsayacak şekilde 56 ilde uygulandı.
Toplam 203 okuldan 7 bin 702 öğrenci, bilgisayar tabanlı PISA uygulamasına katıldı.
Öğrencilerin fen bilimleri, matematik ve okuma becerilerindeki performansları değerlendirilirken elde edilen sonuçlar OECD ülkeleriyle karşılaştırıldı.
Açıklanan ülke raporunda Türkiye’nin üç temel alanda da 2022’ye göre daha yüksek puan aldığı belirtildi.
FEN BİLİMLERİNDE 15 BASAMAKLIK YÜKSELİŞ
PISA 2025 sonuçlarında Türkiye’nin fen bilimlerindeki performansı dikkat çekti.
Türkiye’nin ülkeler arasındaki sıralaması fen bilimlerinde 15 basamak yükseldi.
2003 yılında gerçekleştirilen ilk PISA uygulamasında Türkiye’nin fen bilimleri puanı 434 olarak kaydedilmişti.
2025 yılına gelindiğinde ise bu puan 494’e yükseldi.
Böylece Türkiye, 2003’ten 2025’e kadar fen bilimleri alanındaki puanını 60 puan artırmış oldu.
Göreli sıralama açısından bakıldığında da önemli bir değişim yaşandı. Türkiye, 2003 yılında fen bilimlerinde 35’inci sırada bulunurken PISA 2025’te 19’uncu sıraya yükseldi.
Bu alandaki göreli sıralama konumunun yüzde 64 oranında iyileştiği belirtildi.
OKUMA BECERİLERİNDE 18 BASAMAKLIK ARTIŞ
Türkiye’nin dikkat çekici yükselişlerinden biri de okuma becerileri alanında yaşandı.
PISA 2025 sonuçlarında Türkiye’nin ülkeler arasındaki sıralaması okuma becerilerinde 18 basamak yükseldi.
Türkiye’nin okuma becerileri puanı da uzun vadede önemli bir artış gösterdi.
2003 yılında 441 puan alan Türkiye, 2025 yılında bu puanı 472’ye çıkardı.
Böylece 22 yıllık süreçte okuma becerileri puanında 31 puanlık artış gerçekleşti.
Göreli sıralamada ise Türkiye 2003 yılında 33’üncü sıradayken PISA 2025’te 18’inci sıraya yükseldi.
Bu alandaki göreli sıralama konumunun yüzde 60 oranında iyileştiği açıklandı.
MATEMATİKTE DE PUAN ARTTI
Türkiye’nin PISA 2025’te yükseliş gösterdiği üçüncü alan matematik oldu.
Matematikte Türkiye’nin 2022’ye kıyasla puanını artırdığı görülürken, ülkeler arasındaki sıralaması da 11 basamak yükseldi.
Türkiye’nin matematik puanı 2003 yılında 423 seviyesindeydi.
PISA 2025’te ise bu puan 462’ye çıktı.
Böylece Türkiye’nin matematik puanında 2003’ten 2025’e 39 puanlık artış gerçekleşti.
Göreli sıralamada ise Türkiye’nin konumu 34’üncü sıradan 28’inci sıraya yükseldi.
Matematikte göreli sıralama konumundaki iyileşme yüzde 52 olarak hesaplandı.
ÜÇ ALANDA DA YÜZDE 50’NİN ÜZERİNDE İYİLEŞME
PISA 2025 sonuçlarının Türkiye açısından dikkat çeken bir diğer yönü, üç temel alanda da uzun vadeli göreli sıralama konumunun yüzde 50’nin üzerinde iyileşmesi oldu.
Fen bilimlerinde yüzde 64, okuma becerilerinde yüzde 60, matematikte ise yüzde 52 oranında iyileşme kaydedildi.
Bu tablo, Türkiye’nin 2003’ten 2025’e kadar olan dönemde yalnızca puanlarını yükseltmediğini, aynı zamanda araştırmaya katılan diğer ülkeler karşısındaki göreli konumunu da geliştirdiğini ortaya koydu.
OECD ÜLKELERİ ARASINDA TÜRKİYE’NİN SIRALAMASI
Türkiye’nin PISA 2025 sonuçları OECD üyesi ülkeler arasında da dikkat çekti.
38 OECD üyesi ülkenin değerlendirildiği sonuçlara göre Türkiye;
- Fen bilimlerinde 14’üncü,
- Okuma becerilerinde 13’üncü,
- Matematikte 23’üncü sırada yer aldı.
Bu sıralamalar Türkiye’nin üç alandaki performansının OECD ülkeleri arasındaki yerini ortaya koyarken, asıl dikkat çeken nokta puan değişimlerindeki yükseliş oldu.
TÜRKİYE ÜÇ ALANDA DA PUANINI EN FAZLA ARTIRAN OECD ÜLKESİ
PISA 2025’in Türkiye açısından en dikkat çekici sonucu ise üç temel alandaki puan değişimlerinde ortaya çıktı.
OECD ülkelerinin son 10 yıllık puan değişimleri incelendiğinde Türkiye’nin fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarının tamamında puanını artıran tek OECD üyesi ülke olduğu belirtildi.
Türkiye ayrıca 2022 sonuçlarıyla 2025 sonuçları karşılaştırıldığında, üç alanda da puanını en fazla artıran OECD ülkesi oldu.
Bu durum, Türkiye’nin PISA 2025 performansını yalnızca kendi geçmiş sonuçları açısından değil, OECD ülkeleri arasındaki değişim açısından da önemli hale getirdi.
2003’TEN BUGÜNE UZANAN DEĞİŞİM
Türkiye’nin PISA performansına uzun vadeli bakıldığında da üç alanda belirgin bir yükseliş görülüyor.
Fen bilimlerinde 434 puandan 494 puana çıkılması, Türkiye’nin bu alandaki puanını 60 puan yükselttiğini gösteriyor.
Okuma becerilerinde 441’den 472’ye çıkan puan 31 puanlık artışa işaret ederken, matematikte 423’ten 462’ye yükselen puan da 39 puanlık artış anlamına geliyor.
Ancak PISA’ya katılan ülke sayısının 2003’te 41 iken 2025’te 91’e çıkması nedeniyle doğrudan sıralama karşılaştırmalarının tek başına yeterli olmadığı belirtiliyor.
Bu nedenle Türkiye’nin göreli sıralamasındaki değişim de sonuçların önemli bir bölümünü oluşturuyor.
EĞİTİM PERFORMANSINDA DİKKAT ÇEKEN TABLO
PISA sonuçları, ülkelerin eğitim sistemlerinin öğrencileri gerçek yaşamda karşılaşabilecekleri problemlere hazırlama kapasitesini değerlendirmek açısından uluslararası ölçekte önemli göstergeler arasında yer alıyor.
Türkiye’nin 2025 sonuçlarında üç alanda birden puanlarını artırması, özellikle OECD ülkelerindeki genel eğilimlerle karşılaştırıldığında dikkat çekiyor.
Türkiye’nin son 10 yıllık dönemde üç alanda da puanını yükselten tek OECD ülkesi olarak açıklanması ise sonuçların en önemli başlıklarından biri oldu.
SONUÇLAR EĞİTİM POLİTİKALARININ TAKİBİ AÇISINDAN ÖNEMLİ
PISA sonuçları, bir ülkenin eğitim sistemini tek başına bütün yönleriyle değerlendiren bir ölçüt değil. Buna rağmen öğrencilerin temel akademik becerilerini uluslararası ölçekte karşılaştırmak açısından önemli bir veri kaynağı oluşturuyor.
Türkiye açısından PISA 2025 sonuçları, özellikle üç temel alandaki puan artışları ve göreli sıralamadaki yükselişlerle öne çıktı.
Fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarının tamamında 2022’ye göre daha yüksek puan elde edilmesi, Türkiye’nin son PISA dönemindeki performansının yükseldiğini ortaya koydu.
Uzun vadeli değerlendirmede de Türkiye’nin üç alandaki göreli sıralamasını geliştirmesi dikkat çekti.
PISA 2025 sonuçları böylece Türkiye’nin eğitim performansı açısından uluslararası alanda yeni bir tablo ortaya koyarken, önümüzdeki dönemde bu yükselişin korunması ve daha ileri taşınması eğitim politikalarının önemli başlıklarından biri olacak.
