Türkiye genelinde tarım üreticileri için kritik bir zirai don uyarısı yapıldı. Tarım ve Orman Bakanlığı, 7-11 Nisan 2026 tarihleri arasında özellikle Marmara, İç Anadolu ve Orta Karadeniz bölgelerinde olumsuz hava koşullarının etkili olmasının beklendiğini duyurdu. Bu hava koşullarının tarımsal üretimi olumsuz etkileyebileceği belirtilirken, üreticilerin önlem almasının önemi vurgulandı. Bakanlık yetkilileri, olası don kaynaklı zararlarda üreticilerin hızlı bir şekilde Tarım ve Orman Bakanlığı il ve ilçe müdürlükleri ile irtibata geçmesini ve sigortalı üreticilerin TARSİM üzerinden hasar bildiriminde bulunmalarını istedi.
Zirai donun tarımsal üretimde oluşturduğu riskler
Zirai don, özellikle çiçeklenme dönemindeki meyve ağaçları ve hassas sebze ürünleri için ciddi bir risk teşkil ediyor. Don olayları sırasında sıcaklığın ani düşüşü bitkilerde don yanıkları, yaprak dökülmesi ve meyve kaybı gibi olumsuz etkiler yaratabiliyor. Yetkililer, tarımsal üretimin korunabilmesi için önceden alınacak tedbirlerin hayati önem taşıdığına dikkat çekiyor.
Üreticiler için kritik önlemler ve uygulamalar
Tarım ve Orman Bakanlığı ve uzmanlar tarafından üreticilere önerilen önlemler detaylı bir şekilde sıralandı:
- Bölge ve yer seçimi: Ekim ve dikim öncesi, hava akımı iyi olan güney yamaçlar tercih edilmeli, riskli alanlardan mümkün olduğunca kaçınılmalı.
- Ürün ve çeşit seçimi: Dona dayanıklı ve geç çiçek açan türler öncelikli olarak ekilmeli.
- Toprak nemi ve sulama: Toprak nemi yüksek tutulmalı, yağmurlama sulama yöntemi don etkisini azaltmada kullanılabilir.
- Don anında müdahale: Ağaç diplerinde ateş yakmak ve dumanlama yöntemleri ile soğuk havanın bitkiye etkisi sınırlandırılabilir.
- Koruyucu uygulamalar: Bitki yüzeyinde malçlama ve örtü gibi koruyucu katmanlar oluşturulabilir; bitkiye uygulanacak hormonlar ile dayanıklılık artırılabilir.
- Rüzgar makineleri/fanlar: Büyük işletmelerde soğuk havanın dağıtılması ve hava akımının sağlanması için kullanılabilir.
- Meteoroloji takibi: Güncel hava tahminleri yakından izlenmeli, ani değişikliklere karşı hızlı önlem alınmalı.
- Resmi kurumlarla iletişim: Olası zararlarda il ve ilçe müdürlükleri ile hızlı iletişim sağlanmalı.
- Sigorta işlemleri: TARSİM üzerinden hasar ihbarları gecikmeden yapılmalı.
Uzmanlardan tavsiyeler
Türk Ziraat Yüksek Mühendisleri Birliği Genel Başkanı Mehmet Ali Ünal, don riskine karşı ekim ve dikim öncesinde bölge ve ürün seçiminin doğru yapılmasının önemine vurgu yaptı. Ünal, özellikle hava akımı iyi olan güney yamaçların tercih edilmesi ve bitkilerin dayanıklılığını artıracak uygulamaların yapılmasının, olası zararı minimize edeceğini belirtti.
Türkiye Ziraatçılar Derneği Genel Başkanı Hidayet Muslu ise iklim değişikliğinin tarım üzerinde oluşturduğu olumsuz etkilerin bu yıl da devam edeceğini vurguladı. Muslu, küçük ölçekli meyve bahçelerinde saman veya lastik yakarak duman oluşturmanın kısa vadeli bir çözüm olduğunu, ancak kalıcı ve etkili çözümlerin meteorolojik verilerden beslenerek planlanması gerektiğini ifade etti. Muslu, iklim değişikliğinin geçici krizler değil, uzun vadeli tarımsal riskler oluşturduğunu ve üreticilerin bu risklere karşı hazırlıklı olması gerektiğini söyledi.
Donun etkilerini azaltmak için ek önlemler
Geçmiş yıllarda yaşanan don olayları, özellikle meyve ağaçlarının çiçeklenme döneminde ciddi kayıplara yol açmıştı. Bu nedenle uzmanlar, üreticilerin hem ekim öncesinde hem de don sırasında gerekli önlemleri eksiksiz alması gerektiğini vurguluyor. Toprak neminin korunması, bitki yüzeyinin örtülmesi, rüzgar makineleri ile soğuk havanın dağıtılması, dumanlama ve ateş yakma gibi yöntemler don etkisini azaltmada oldukça etkili bulunuyor.
Üreticilerin hızlı hareket etmesinin önemi
Tarım ve Orman Bakanlığı yetkilileri, üreticilerin olası kayıpları en aza indirmek için hızlı hareket etmesinin kritik olduğunu ifade ediyor. Özellikle sigortalı üreticilerin TARSİM’e hasar bildiriminde gecikmemesi, üretim kayıplarının tazmini açısından büyük önem taşıyor. Uzmanlar, meteoroloji verilerinin sürekli takip edilmesi ve alınacak önlemlerin zamanında uygulanmasının, tarımsal üretimde olası kayıpları minimuma indireceğini belirtiyor.
Sonuç
7-11 Nisan 2026 tarihleri arasında beklenen zirai don riski, tarımsal üretim açısından ciddi bir tehdit oluşturuyor. Bakanlık ve uzmanların uyarıları doğrultusunda, üreticilerin hem ekim ve dikim öncesinde hem de don sırasında gerekli tüm tedbirleri alması hayati önem taşıyor. Meteorolojik verilerden beslenmek, uygun yer ve ürün seçimi yapmak, koruyucu uygulamalar ve hızlı müdahale yöntemlerini uygulamak, tarımsal kayıpların önlenmesinde belirleyici rol oynuyor.
