Türkiye’de kenevir üretimi, yıllar süren tartışmalar ve mevzuat çalışmaları sonrasında artık daha net ve kapsamlı bir çerçeveye kavuştu. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan “Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik”, 31 Ocak 2026 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni yönetmelik, kenevir üretimini yalnızca belirli iller ve kontrollü koşullar altında mümkün kılarken, hem endüstriyel hem de tıbbi ve kozmetik amaçlı üretimi kapsayan detaylı bir sistem getiriyor.
Kenevir artık sadece lif ve tohum için değil
Kenevir uzun yıllardır lif, tohum ve sap üretimi için kullanılmakla birlikte, özellikle tıbbi ve kişisel bakım ürünlerinde de büyük potansiyele sahip bir bitki olarak değerlendiriliyor. Yeni yönetmelik, kenevirin kullanım alanlarını net bir şekilde tanımlıyor ve üretim sürecinde izlenmesi gereken kuralları ortaya koyuyor. Yönetmeliğe göre kenevir üretimi, sadece uyuşturucu amaçlı kullanımı önleyecek şekilde düzenlenmiş ve her aşaması kontrol altına alınmış bir üretim modeli ile yürütülecek.
Bu kapsamda kenevirin;
-
Lif, sap ve tohum üretimi,
-
Tıbbi ürün ve sağlık amaçlı çiçek ve yaprak üretimi,
-
Kişisel bakım ve destek ürünleri üretimi
amaçlarıyla yetiştirilmesi mümkün olacak.
21 ilde açık alanda kenevir üretimi serbest
Yönetmeliğe göre, kenevirin lif, sap ve tohum üretimi için açık alanda üretim yapılabilecek iller belirlendi. Bu iller şunlar:
Amasya, Antalya, Bartın, Burdur, Çorum, İzmir, Karabük, Kastamonu, Kayseri, Konya, Kütahya, Malatya, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Sivas, Tokat, Uşak, Yozgat ve Zonguldak.
Bu illerde çiftçiler, üretim yapmak için her yıl 1 Ocak – 1 Nisan tarihleri arasında ilgili ilin en büyük mülki idare amirliğine başvuruda bulunabilecek. Başvuru sürecinde çiftçilerin, üretim yapılacak alanın krokisini sunmaları, Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) belgelerini ibraz etmeleri ve daha önce izinsiz kenevir ekimi yapmadıklarına dair taahhütname vermeleri gerekiyor.
Uzmanlar, bu illerin seçilmesinde iklim, tarımsal uygunluk ve denetim kolaylığı gibi kriterlerin rol oynadığını belirtiyor.
Tıbbi ve sağlık amaçlı üretim yalnızca yüksek güvenlikli tesislerde
Kenevirin tıbbi ve sağlık amaçlı ürünlerde kullanılması, çok daha sıkı koşullara bağlandı. Bu kapsamda üretim yalnızca aşağıdaki alanlarda yapılabilecek:
-
Afyon Alkaloidleri Fabrikası (TMO’ya bağlı),
-
Organize tarım bölgeleri,
-
Sağlık Bakanlığı’ndan üretim yeri izni almış, kapalı, iklim kontrollü ve yüksek güvenlikli tesisler.
Bu alanlarda üretim, sıkı güvenlik önlemleri ve denetim mekanizmaları altında yürütülecek. Tesislerde üretim yapan firmalar, hem üretim süreçlerini hem de ürünlerin işlenmesini belgelemek zorunda olacak.
Kişisel bakım ve destek ürünleri için üretim esnek, ama kontrollü
Kenevirin kozmetik, kişisel bakım ve destek ürünlerinde kullanılması amacıyla yapılan üretim ise hem açık hem de kapalı alanlarda mümkün olacak. Ancak üretim, yalnızca lif, tohum ve sap üretimine izin verilen iller ile tıbbi ve sağlık ürünlerinin yetiştirildiği yüksek güvenlikli tesislerde yapılabilecek. Bu sayede, ürünlerin kalitesi ve güvenliği garanti altına alınacak.
Başvuru süreci ve belgeler
Kenevir üretimi için başvurular Tarım ve Orman Bakanlığı’na yapılacak. Başvuru sırasında istenen belgeler şunlar:
-
Nüfus kayıt örneği,
-
Üretim yılına ilişkin ÇKS belgesi,
-
Üretim yerinin ada/parsel numarasını ve yüzölçümünü gösterir kroki,
-
İlçe Tarım Müdürlüğünden temin edilen başvuru formu,
-
Daha önce izinsiz kenevir ekimi yapmadığına ve yönetmelik kurallarına uyacağına dair taahhütname.
Başvurular, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından belirlenen kriterlere göre titizlikle değerlendirilecek ve izni uygun görülen başvurular onaylanacak.
Ekonomik ve sektörel etkiler
Uzmanlar, bu düzenlemenin Türkiye’de kenevir üretimini ciddi şekilde canlandırabileceğini, tarımsal çeşitliliği artırabileceğini ve özellikle tekstil, ilaç, kozmetik ve kişisel bakım sektörlerinde yeni ekonomik fırsatlar yaratabileceğini belirtiyor. Ayrıca, kontrollü üretim ve sıkı denetim mekanizmaları sayesinde izinsiz üretim ve uyuşturucu amaçlı kullanımların önüne geçilmesi hedefleniyor.
Yönetmelik, Türkiye’nin endüstriyel kenevir üretiminde hem kaliteyi artırmayı hem de uluslararası standartlara uygun üretim yapmayı amaçlayan bir çerçeve sunuyor. Bu sayede hem çiftçiler hem de sanayi kuruluşları için uzun vadeli planlama ve yatırım imkanları doğuyor.
