Yerli otomobil projesi Togg, 2024 ve 2025 yıllarında ardı ardına zarar açıklayarak hem şirketin kendisini hem de ortaklarını mali açıdan zor durumda bıraktı. Projenin başlangıcından bu yana 2 yılda toplam zarar 28 milyar TL’yi bulurken, Togg’un ortakları olan Anadolu Grubu, BMC, Turkcell, Zorlu Holding ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) de ciddi mali kayıplar yaşadı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, proje başlamadan önce “5 babayiğit arıyoruz, yok mu?” diyerek Togg’un ortaklarını belirlemiş ve projenin hayata geçirilmesini sağlamıştı. Ancak projenin üretim ve satış süreçlerinde yaşanan sıkıntılar, bu “babayiğitler”i ekonomik açıdan zorladı.
1. Togg’un Mali Performansı
Sözcü’den Deniz Ayhan’ın haberine göre Togg’un mali durumu şu şekilde:
-
2024 yılı zararı: 13,75 milyar TL
-
2025 yılı zararı: 14,6 milyar TL
-
Toplam 2 yıllık zarar: 28,35 milyar TL
Bu kayıp, Togg’un ortaklarına şu şekilde yansıdı:
-
Anadolu Grubu, BMC, Turkcell, Zorlu Holding: 3,36’şar milyar TL
-
TOBB: 1,17 milyar TL
Toplamda iki yılın zararı, şirket başına 6,44 milyar TL, TOBB için ise 2,24 milyar TL olarak hesaplandı.
Togg’da pay dağılımı:
-
Anadolu Grubu, BMC, Turkcell, Zorlu Holding: %23’er
-
TOBB: %8
Bu tablo, Togg’un finansal açıdan hem özel hem de kamu ortaklarını ciddi şekilde etkilediğini ortaya koyuyor.
2. Togg Ortak Girişim Grubu
Togg’un üretim ve yönetim süreçlerini yürüten girişim grubu, Türkiye’nin önde gelen sanayi ve teknoloji şirketlerinden oluşuyor:
-
Fuat Tosyalı – Yönetim Kurulu Başkanı, Tosyalı Holding
-
Ahmet Nazif Zorlu – Başkan Yardımcısı, Zorlu Holding
-
Anadolu Grubu, BMC, Turkcell ve TOBB da projede yer alıyor
Bu güçlü ortaklar, Togg’un teknoloji ve üretim altyapısını desteklese de art arda gelen milyarlarca liralık zarar, şirketlerin mali tablolarında baskı yaratıyor.
3. Togg’un Türkiye ve Yurtdışı Fiyat Politikası
Eleştirmenler, Togg’un Türkiye’de yüksek fiyatla satıldığı, yurtdışında ise daha ucuz fiyata alıcı bulduğunu belirtiyor. Örneğin, Almanya’da aynı model Türkiye fiyatından yaklaşık 700 bin TL daha ucuz satılıyor.
Bu durum, özellikle devlet desteği ile finanse edilen Togg projesi açısından ciddi eleştirilere neden oldu. Yerli otomobilin iç piyasada daha pahalıya satılması, vatandaşlar ve yatırımcılar tarafından eleştiriliyor.
4. CHP’den Eleştiriler
CHP Kocaeli Milletvekili Mühip Kanko, Togg’un iki yıllık mali performansına dikkat çekerek şunları söyledi:
“İktidar bu projeyi siyasi propaganda aracına dönüştürdü. Burada üretilen Togg, Almanya’da Türkiye’den 700 bin lira daha ucuza satılıyor. Türk vatandaşının vergileriyle desteklenen proje, Türk vatandaşına daha pahalıya sunuluyor. Türkiye’nin ihtiyacı slogan değil, sürdürülebilir sanayidir.”
Kanko’nun açıklamaları, Togg’un hem üretim maliyetleri hem de satış politikaları açısından ciddi eleştirilere hedef olduğunu ortaya koyuyor.
5. Uzun Vadeli Riskler ve Sürdürülebilirlik
Togg’un art arda zarar etmesi, ortak şirketler için kısa vadede mali baskı yaratırken, uzun vadede Türkiye’nin yerli otomobil vizyonunu da risk altına sokuyor. Uzmanlar, projenin sürdürülebilirliğinin sağlanması ve üretim maliyetlerinin düşürülmesinin kritik olduğunu belirtiyor.
-
Üretim maliyetlerinin yüksek olması
-
Yurtdışı satış fiyatlarının daha düşük olması
-
Devlet desteklerinin projenin sürdürülebilirliği için yeterli olup olmadığı
Bu üç kritik konu, Togg’un uzun vadeli başarısı için çözülmesi gereken temel sorunlar olarak öne çıkıyor.
6. Togg’un Geleceği
Togg’un mali tabloyu iyileştirmesi, üretim maliyetlerini düşürmesi ve fiyatlandırma politikasını revize etmesi, hem Türkiye’nin yerli otomobil hedefleri hem de ortak şirketlerin sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşıyor.
Projenin başarısı, sadece otomobil satışlarına değil, Türkiye’nin teknoloji ve sanayi stratejisine de doğrudan etki edecek.
