2026 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) sonuçlarını bekleyen milyonlarca üniversite adayı için dikkat çeken bir hukuki süreç başladı. Ortaöğretim Başarı Puanı (OBP) uygulamasının iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle açılan dava, Ankara Bölge İdare Mahkemesi’nin gündemine taşındı. Mahkemenin vereceği olası kararın yalnızca davayı açan adayı değil, sınava katılan yaklaşık 2 milyon 400 bin öğrenciyi doğrudan etkileyebileceği değerlendiriliyor.
Davayı açan Şanlıurfalı üniversite adayı Abdullah Güner, mevcut OBP sisteminin öğrenciler arasında fırsat eşitliğini ortadan kaldırdığını savunuyor. Güner’e göre farklı lise türlerinde uygulanan notlandırma sistemleri ve özellikle bazı özel okullarda notların gerçeği yansıtmadığı yönündeki iddialar, üniversite yerleştirme sürecinde ciddi bir adaletsizlik oluşturuyor. Bu nedenle sınavda aynı başarıyı gösteren öğrenciler arasında yalnızca diploma notundan kaynaklanan puan farklarının oluştuğunu belirten Güner, uygulamanın Anayasa’nın eşitlik ilkesine aykırı olduğunu öne sürüyor.
Bilindiği gibi YKS yerleştirme puanı yalnızca adayların sınav performansına göre belirlenmiyor. Öğrencilerin lise mezuniyet notlarından hesaplanan Ortaöğretim Başarı Puanı da yerleştirme puanına ekleniyor. Bu sistem, yüksek diploma notuna sahip adaylara ek puan avantajı sağlarken, daha düşük diploma notuna sahip öğrencilerin sıralamada geriye düşmesine neden olabiliyor. Özellikle son yıllarda özel okullardaki not ortalamalarının devlet okullarına göre daha yüksek olduğu yönündeki tartışmalar, OBP uygulamasını yeniden gündeme taşıdı.
Abdullah Güner, dava açmadan önce Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER), Milli Eğitim Bakanlığı, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM), Yükseköğretim Kurulu (YÖK) ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Milli Eğitim Komisyonu dahil birçok kuruma resmi başvuruda bulunduğunu ancak taleplerine olumlu yanıt alamadığını ifade etti. Bunun üzerine hukuki süreci başlatan Güner, davanın yalnızca kendi hakkını aramak amacıyla değil, aynı mağduriyeti yaşadığını düşündüğü tüm öğrenciler adına açıldığını söyledi.
Davanın “acil” koduyla Ankara Bölge İdare Mahkemesi’ne gönderilmesi ise sürecin önemini ortaya koyuyor. Üniversite tercih takviminin yaklaşması nedeniyle mahkemenin kısa süre içinde karar vermesi bekleniyor. Hukukçular, yürütmenin durdurulması yönünde bir karar çıkması halinde mevcut yerleştirme puanlarının yeniden hesaplanmasının gündeme gelebileceğini belirtiyor. Böyle bir durumda milyonlarca adayın başarı sıralaması değişebilir ve tercih listeleri yeniden şekillenebilir.
Dava dilekçesinde Anayasa’nın 10. maddesinde yer alan “kanun önünde eşitlik” ilkesi ile 42. maddede güvence altına alınan eğitim hakkına vurgu yapılıyor. Başvuruda, devletin tüm öğrencilere eşit eğitim fırsatı sunmakla yükümlü olduğu belirtilirken, farklı okullarda uygulanan notlandırma sistemlerinin bu ilkeyi zedelediği savunuluyor. Özellikle not şişirmesi iddialarının üniversiteye girişte haksız avantaj oluşturduğu ileri sürülüyor.
Kurumların verdiği yanıtlar da dikkat çekti. TBMM, sistemde değişiklik yapılmasının ancak yasal düzenlemeyle mümkün olacağını belirtirken, Milli Eğitim Bakanlığı olası not usulsüzlüklerinin somut belgelerle ilçe milli eğitim müdürlüklerine bildirilmesi gerektiğini ifade etti. ÖSYM ise yalnızca mevcut mevzuatı uyguladığını ve sınav sisteminde değişiklik yapma yetkisinin bulunmadığını açıkladı. YÖK de üniversite yerleştirmelerinin yürürlükteki kanunlar doğrultusunda gerçekleştirildiğini bildirdi.
Eğitim uzmanları ise mahkemenin vereceği kararın yalnızca 2026 YKS sürecini değil, gelecek yıllarda uygulanacak üniversiteye giriş sistemini de etkileyebileceğini değerlendiriyor. Uzun süredir tartışılan OBP uygulamasının yeniden gözden geçirilmesi ihtimali, eğitim camiasında yeni bir reform tartışmasını da beraberinde getirebilir.
Üniversite adayları şimdi gözlerini Ankara Bölge İdare Mahkemesi’nden çıkacak karara çevirmiş durumda. Verilecek kararın tercih takvimi başlamadan önce açıklanması halinde, milyonlarca öğrencinin üniversite planları ve başarı sıralamaları yeniden şekillenebilir.
