ABD Başkanı Donald Trump, İran’daki kitlesel protestolar ve bazı göstericilerin idam edilebileceğine yönelik haberler hakkında dikkat çeken açıklamalarda bulundu. İran’da 28 Aralık 2025’te başlayan protestolar, ülke içindeki ekonomik kriz ve yerel para biriminin döviz karşısında hızlı değer kaybetmesi nedeniyle Tahran Büyük Çarşı’daki esnafın başlattığı eylemlerle başladı. Kısa süre içinde protestolar ülke geneline yayıldı ve pek çok kentte geniş katılımlı gösteriler olarak sürdü.
İran’da güvenlik güçlerinin müdahalesi ve göstericilerle yaşanan çatışmalar, ölü ve yaralı sayısının yüksek olmasına yol açtı. İran resmi makamları bu sayılara ilişkin herhangi bir açıklama yapmazken, insan hakları örgütleri ve uluslararası kuruluşlar verileri paylaşmaya devam ediyor. ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı, gösterilerin 17’nci gününde ölenlerin sayısını 2 bin 550 olarak açıkladı. Bu ölümler arasında 18 yaşından küçük 12 çocuk, güvenlik güçlerine bağlı 147 kişi ve 2 bin 403 gösterici bulunuyor. Ayrıca, 18 bin 434 kişi gözaltına alındı. Raporda ayrıca 1134 kişinin yaralandığı bilgisi yer alıyor.
Trump, CBS News kanalına verdiği röportajda, İran’daki protestoları yakından takip ettiklerini belirterek, “Asılma olayından haberim yok. Ancak eğer göstericileri asarlarsa bunun karşılığını görecekler. Böyle bir şey olursa çok sert önlemler alırız” dedi. ABD Başkanı, açıklamalarında bu önlemlerin yalnızca askeri müdahale ile sınırlı olmayabileceğini, ekonomik yaptırımlar ve diplomatik baskı gibi alternatiflerin de masada olduğunu vurguladı.
Trump, sürecin şu ana kadar iyi gitmediğini belirterek, “Protesto etmek başka bir şeydir, binlerce insanın öldürülmesi ise tamamen farklı bir durumdur. İdam haberleri gündemde ve bu iş onlar için iyi sonuçlanmayacak” yorumunu yaptı. Ayrıca, ABD’nin İran’daki ölü sayısına ilişkin kesin rakamları öğrenmeye çalıştığını ve Beyaz Saray’a dönerek yetkililerden kapsamlı bir brifing alacağını söyledi.
Trump, İran yönetimine yönelik de doğrudan uyarılarda bulundu: “Mesajım şudur: Umarım bu insanları öldürmezler. Göstericilere çok kötü davranıyorlar. Biz insanların özgürlüklerini ve güvenliklerini görmek istiyoruz.” ABD Başkanı, İran’da demokrasi olup olmayacağı sorusuna ise “İdeal olarak bunu görmek isteriz, ama önceliğimiz insanların öldürülmemesi ve temel özgürlüklerin sağlanması” yanıtını verdi.
Analistler, Trump’ın açıklamalarını, ABD’nin İran üzerindeki baskısını artırma niyetinin bir göstergesi olarak yorumluyor. Washington’un önümüzdeki dönemde alabileceği ekonomik, diplomatik veya sınırlı askeri önlemler, Tahran yönetiminin göstereceği tepkilerle birlikte bölgesel gerilimi yükseltebilir. Uzmanlar, İran’daki protestoların yalnızca ülke içi bir kriz olmaktan çıkıp küresel bir diplomasi ve güvenlik meselesine dönüşme ihtimaline dikkat çekiyor.
İran’daki gelişmelerin uluslararası kamuoyunda da yankı bulduğu görülüyor. ABD ve Avrupa’daki insan hakları örgütleri, göstericilere yönelik baskıların durdurulması çağrısında bulunurken, ekonomik yaptırımlar ve diplomatik girişimler de gündemde. Trump’ın açıklamaları, hem bölgesel istikrar hem de insan hakları açısından önümüzdeki haftalarda daha fazla tartışmaya yol açacağa benziyor.
