Son İran şahının dul eşi ve eski imparatoriçe Farah Pehlevi, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının yoğunlaştığı, ülkede büyük gerilimin yaşandığı bir dönemde önemli açıklamalarda bulundu. Farah Pehlevi, yaptığı değerlendirmede, İran’ın geleceğini belirlemenin sadece bir kişinin veya dış güçlerin işi olmadığını, esas belirleyicinin İran halkı olduğunu ifade ederek, oğluna dahi destek vermediği yorumlarına yol açtı.
ABD-İsrail saldırıları sonrası dini lider Ali Hamaney’in hayatını kaybetmesiyle ilgili yorum yapan 87 yaşındaki Pehlevi, “Bir kişinin ölümü, otomatik olarak sistemin sonu anlamına gelmez” diyerek, siyasi istikrarsızlığın tek bir kişi veya aktör üzerinden değerlendirilemeyeceğini vurguladı. Farah Pehlevi, uluslararası topluma İran’ın egemenliğine saygı gösterme çağrısı yaparken, halkın kendi kaderini belirlemesine destek olunması gerektiğini belirtti.
Farah Pehlevi, özellikle İran halkının hukukun üstünlüğüne dayalı bir devlette, barışçıl, düzenli ve egemen bir geçiş süreci etrafında birleşme kapasitesinin, İran’ın geleceği açısından belirleyici olduğunu kaydetti. Bu açıklama, ABD’de yaşayan ve ülke çapında protestolar sırasında bazı göstericilerin destek verdiği Rıza Pehlevi’nin mevcut politik pozisyonu ile doğrudan örtüşmüyor.
Rıza Pehlevi Beklemede ve Stratejisini Gözden Geçiriyor
Ocak ayında ülke çapında zirveye ulaşan protestolar sırasında, ABD’de yaşayan 65 yaşındaki Rıza Pehlevi, eski monarşinin devamı için alternatif bir lider konumuna kendisini hazırlıyordu. Ancak annesinin açıklamaları, uluslararası desteğin öncelikle Rıza Pehlevi’ye değil, doğrudan İran halkına yönlendirilmesi gerektiğini ortaya koydu. Farah Pehlevi, Rıza Pehlevi’nin planlarını tamamen reddetmese de, halkın kendi iradesini önceliklendirdiğini net bir şekilde belirtti.
Rıza Pehlevi, X platformunda yaptığı açıklamalarda, mevcut sistem altında ayrımcılığa uğrayan etnik azınlıklara ulusal birlik çağrısında bulunmuş, mevcut çatışma ortamının ayrılıkçı talepler için kullanılmaması gerektiğini vurgulamıştı. Pehlevi, ülkenin birliğini ve istikrarını korumanın önemine dikkat çekmiş, bu sürecin düzenli ve barışçıl bir şekilde ilerlemesini savunmuştu.
Uluslararası Topluma Çağrı: Destek Halkın Olmalı
1979 devriminde İran’ı terk etmek zorunda kalan Farah Pehlevi, Paris’te sürgünde yaşadığı yıllar boyunca İran’daki gelişmeleri yakından takip ediyor. Uluslararası topluma çağrısında bulunan Pehlevi, İran halkının kendi yolunu seçme hakkına saygı gösterilmesini ve bu süreçte desteklenmesi gerektiğini ifade etti. “Uluslararası toplumdan beklentim, İranlıların temel haklarını açıkça desteklemektir: Liderlerini seçme hakkı, özgürce ifade hakkı, onur ve refah içinde yaşama hakkı. Destek jeopolitik hesaplara değil, doğrudan halka verilmelidir” diyen Pehlevi, dış müdahalelerin halk iradesini gölgelememesi gerektiğini vurguladı.
Farah Pehlevi ayrıca İranlı yetkililere itidal çağrısında bulunarak, her türlü kan dökülmesinden kaçınılması gerektiğini belirtti. Ocak ayında Tahran’da yaşanan protestolarda güvenlik güçlerinin sert müdahalesi sonucu, çoğu protestocu olmak üzere 7 binden fazla kişinin hayatını kaybettiği ve 53 binden fazla kişinin gözaltına alındığı bildirildi. Uluslararası gözlemciler, gerçek ölü sayısının çok daha yüksek olabileceğini belirtmişti.
Geri Dönüş Yok, Zafer Halkın Olacak
Farah Pehlevi, AFP’ye verdiği bir başka röportajda, son protesto dalgasının ardından artık geri dönüş olmadığını, süreçten çıkacak zaferin yalnızca İran için değil, dünya genelinde barış, güvenlik ve istikrar açısından da kritik olacağını ifade etti. Eski imparatoriçe, 1979 devrimi sırasında ülkeyi terk etmek zorunda kalmış ve monarşiyi devirerek İslam Cumhuriyeti’nin iktidara gelmesine tanıklık etmişti.
Farah Pehlevi’nin açıklamaları, hem İran iç siyasetinde hem de uluslararası kamuoyunda büyük yankı uyandırdı. Özellikle Rıza Pehlevi’nin politik hamlelerini doğrudan etkilemese de, halkın kendi iradesi ve barışçıl bir geçiş süreci konusundaki vurgusu, İran’daki monarşi yanlıları ve dış destekçiler için kritik bir mesaj olarak değerlendiriliyor.
Pehlevi, açıklamalarında, şiddet ve baskı yerine hukukun üstünlüğüne dayalı bir geçiş süreci gerektiğini, uluslararası toplumun halkı desteklemesi gerektiğini ve İranlıların kendi kaderini belirlemesi hakkını güvence altına alacak adımların atılması gerektiğini ısrarla vurguladı.
