Türkiye siyasetinde gözler bir kez daha Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin geleceğine çevrildi. 2028 seçimleri yaklaşırken iktidar kulislerinde seçim sistemi, Cumhurbaşkanlığı adaylığı ve yüzde 50+1 şartına ilişkin farklı senaryoların değerlendirildiği konuşuluyor.
Ancak Cumhur İttifakı’nın iki önemli ortağından biri olan MHP’nin, sistemin temel yapısında köklü bir değişiklik yapılmasına mesafeli olduğu belirtiliyor. Kulislerde yer alan iddialara göre MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, mevcut yönetim modelinin terk edilmesinden ziyade, sistemin eksik görülen yönlerinin mevzuat değişiklikleriyle giderilmesi gerektiği görüşünde.
Erdoğan’ın yeniden adaylığı ve yüzde 50+1 hesabı
Sistem tartışmalarının arka planında ise 2028 seçimleri bulunuyor. İktidar cephesinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yeniden adaylığı ve cumhurbaşkanlığı seçiminde gerekli olan yüzde 50+1 oranına ulaşılması konusunda çeşitli seçeneklerin değerlendirildiği iddia ediliyor.
Bu kapsamda doğrudan bir rejim değişikliğinden ziyade, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin işleyişine ilişkin bazı düzenlemeler üzerinde durulduğu aktarılıyor.
Kulislerde konuşulan seçenekler arasında yürütme yetkisinin kullanımında yeni düzenlemeler yapılması, bakanların milletvekilleri arasından seçilebilmesinin yeniden mümkün hale getirilmesi, müsteşarlık benzeri bir yapılanmanın oluşturulması ve Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi gibi başlıkların bulunduğu öne sürülüyor.
Bu formüllerin hayata geçirilip geçirilmeyeceği ise henüz netlik kazanmış değil. Ancak sistemin bazı unsurlarında değişiklik yapılabileceğine ilişkin tartışmaların iktidar çevrelerinde yeniden gündeme gelmesi dikkat çekiyor.
MHP’den kritik itiraz
Tam da bu noktada MHP’nin yaklaşımı önem kazanıyor.
Kulislerdeki değerlendirmelere göre Bahçeli, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin başarısız veya geçici bir model olarak değerlendirilmesine karşı çıkıyor. MHP liderinin mevcut sistemin yürütmede istikrar sağladığı ve koalisyon dönemlerinin sona ermesine imkan verdiği görüşünü koruduğu belirtiliyor.
Bu nedenle Bahçeli’nin, sistemin temel omurgasının değiştirilmesi ya da parlamenter sisteme geri dönülmesi yönündeki seçeneklere sıcak bakmadığı ifade ediliyor.
MHP cephesinde asıl tartışmanın “sistem değişmeli mi?” sorusundan ziyade, “mevcut sistem nasıl daha etkin hale getirilebilir?” sorusu üzerinden yürütüldüğü aktarılıyor.
Bahçeli’nin mesajı yeniden gündemde
Bahçeli’nin ağustos ayında yaptığı açıklamalar da bu tartışmaların merkezinde yer alıyor.
MHP lideri, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin ardından siyasi partiler ve seçim sisteminin de yeniden düzenlenmesi gerektiğini söylemişti. Bahçeli’nin sözleri, mevcut yönetim modelinin terk edilmesi çağrısından çok, siyasi ve seçim mevzuatının yeni sisteme uyumlu hale getirilmesi gerektiği şeklinde yorumlandı.
Bahçeli’nin özellikle “sistemin ruhuna uygun” bir düzenleme vurgusu yapması, MHP’nin sistem değişikliğinden ziyade sistemin kurumsallaştırılması yönündeki yaklaşımını ortaya koyan önemli mesajlardan biri olarak değerlendiriliyor.
Seçim sistemi için yeni formüller masada
Öte yandan iktidar cephesindeki tartışmaların yalnızca Cumhurbaşkanlığı makamının yetkileriyle sınırlı olmadığı belirtiliyor.
Seçim sistemi ve siyasi partilerin yapısına ilişkin yeni düzenlemeler de gündemde. İktidar kulislerinde ittifakların geleceği, milletvekili dağılımı ve seçim mevzuatının yeniden şekillendirilmesine ilişkin çeşitli seçeneklerin değerlendirildiği aktarılıyor.
Bu başlıkların özellikle muhalefet partilerinin seçim işbirliği arayışlarıyla birlikte ele alındığı belirtiliyor. Dolayısıyla önümüzdeki dönemde yapılması muhtemel bir seçim düzenlemesinin yalnızca iktidar açısından değil, muhalefetin seçim stratejileri açısından da önemli sonuçlar doğurabileceği değerlendiriliyor.
Parlamenter sisteme dönüş ihtimali zayıf
MHP’nin mevcut sisteme ilişkin tutumu, parlamenter sisteme dönüş tartışmalarının da önünü kesen önemli unsurlardan biri olarak görülüyor.
Bahçeli’nin yaklaşımına göre yapılması gereken, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ni kaldırmak değil; siyasi partiler ve seçim mevzuatını bu sistemle uyumlu hale getirmek.
Bu nedenle iktidar içerisinde sistemin bazı yönlerinde değişiklik yapılması gündeme gelse dahi, bunun doğrudan parlamenter sisteme dönüş şeklinde gerçekleşmesinin MHP açısından karşılık bulmasının zor olduğu belirtiliyor.
Cumhur İttifakı’nın ortak formülü ne olacak?
Önümüzdeki süreçte Cumhur İttifakı açısından en kritik meselelerden biri, AKP ile MHP’nin sistem konusunda ortak bir zeminde buluşup buluşamayacağı olacak.
Bir tarafta mevcut sistemin bazı yönlerinin yeniden ele alınmasını isteyen yaklaşımlar bulunurken, diğer tarafta MHP’nin sistemin temel yapısının korunması gerektiği yönündeki tutumu dikkat çekiyor.
Bahçeli’nin seçim ve siyasi partiler mevzuatında düzenleme yapılmasına destek veren açıklamaları ise iki yaklaşım arasında bir formül oluşturulabileceği ihtimalini güçlendiriyor.
Dolayısıyla önümüzdeki dönemde tartışmanın “Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi kaldırılacak mı?” sorusundan çok, “Sistem hangi alanlarda değiştirilecek ve hangi alanları korunacak?” ekseninde ilerlemesi bekleniyor.
İktidarın hesabında MHP faktörü
Sonuç olarak iktidar kulislerinde sistem değişikliği ve seçim düzenlemelerine ilişkin çalışmaların konuşulduğu bir dönemde MHP’nin tavrı kritik önem taşıyor.
Bahçeli’nin mevcut Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin korunmasından ve sistemin seçim ile siyasi parti mevzuatı üzerinden güçlendirilmesinden yana olduğu yönündeki iddialar, Cumhur İttifakı içerisindeki olası değişikliklerin sınırlarını da belirleyebilir.
Özellikle 2028 seçimleri yaklaşırken Cumhurbaşkanlığı adaylığı, yüzde 50+1 şartı, seçim sistemi ve Meclis’in yapısına ilişkin tartışmaların daha da yoğunlaşması bekleniyor.
Şimdilik ortaya çıkan tablo ise şu: İktidar cephesinde sistem için yeni formüller konuşuluyor, ancak MHP yönetiminin sistemin temelini değiştirecek kapsamlı bir dönüşüme sıcak bakmadığı öne sürülüyor. Bahçeli’nin tercihi ise mevcut modeli değiştirmekten çok, onu yeni yasal düzenlemelerle güçlendirmek olarak öne çıkıyor.
