Çevre kirliliğinin azaltılması, geri dönüşüm oranlarının artırılması ve sürdürülebilir ekonomi hedefleri doğrultusunda hayata geçirilen Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sistemi, vatandaşlardan yoğun ilgi görmeye başladı. Türkiye genelinde aşamalı olarak uygulamaya alınan sistem, kısa süre içerisinde milyonlarca ambalajın geri dönüşüm sürecine dahil edilmesini sağladı. Açıklanan son veriler, uygulamanın hem çevresel hem de ekonomik açıdan önemli sonuçlar üretmeye başladığını ortaya koydu.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada depozito sisteminin ilk günlerine ilişkin güncel rakamları paylaştı. Uygulamanın toplum tarafından hızla benimsendiğini belirten Kurum, geri dönüşüm konusunda yeni bir dönemin başladığını ifade etti.
Bakan Kurum paylaşımında, “DOA artık yeni alışkanlığımız” ifadelerini kullanarak vatandaşların sisteme gösterdiği ilgiden memnuniyet duyduklarını belirtti. Açıklanan verilere göre uygulamanın hayata geçirilmesinin ardından geçen ilk beş gün içerisinde toplam 7 milyon 600 bin içecek ambalajı geri dönüşüm sistemine kazandırıldı.
Yetkililer, bu rakamın sistemin kısa sürede geniş kitlelere ulaştığını gösterdiğini belirtiyor. Vatandaşların kullanılmış cam, plastik ve metal içecek ambalajlarını iade makinelerine teslim ederek hem çevreyi koruduğu hem de ekonomik kazanç elde ettiği ifade ediliyor.
DOA sistemi kapsamında depozito logosu bulunan ambalajlar geri dönüşüm makinelerine bırakıldığında kullanıcılar her ambalaj için belirlenen depozito bedelini geri alabiliyor. Böylece daha önce atık olarak değerlendirilen milyonlarca ambalaj yeniden ekonomiye kazandırılmış oluyor. Uzmanlara göre bu uygulama yalnızca geri dönüşüm oranlarını artırmakla kalmıyor, aynı zamanda atık yönetiminde de önemli bir dönüşüm sağlıyor.
Sistemin temel hedeflerinden biri, vatandaşlarda geri dönüşüm bilincini güçlendirmek ve kullanılabilir ambalajların çöpe gitmesini önlemek. Her yıl milyarlarca plastik, cam ve metal ambalajın tüketildiği Türkiye’de, bu ürünlerin yeniden ekonomiye kazandırılması hem doğal kaynakların korunmasına hem de enerji tasarrufuna katkı sağlayacak.
Uygulamanın dijital ayağını oluşturan DOA mobil uygulaması da vatandaşlara çeşitli kolaylıklar sunuyor. Akıllı telefonlara ücretsiz olarak indirilebilen uygulama sayesinde kullanıcılar en yakın depozito iade noktasını kolayca bulabiliyor. Ayrıca yapılan her iade işlemi sonrasında kazanılan depozito bedeli uygulamadaki dijital cüzdana otomatik olarak aktarılıyor.
Biriken tutarlar daha sonra banka hesaplarına transfer edilebiliyor ya da ATM’ler üzerinden nakit olarak çekilebiliyor. Bunun yanında anlaşmalı iş yerlerinde alışverişlerde kullanılabilen sistem, geri dönüşümü teşvik eden ekonomik bir model olarak dikkat çekiyor.
Çevre uzmanları, depozito uygulamasının yaygınlaşmasının doğaya bırakılan atık miktarında ciddi bir azalma sağlayacağını belirtiyor. Özellikle plastik atıkların çevre ve deniz ekosistemi üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılması açısından sistemin büyük önem taşıdığı vurgulanıyor. Aynı zamanda geri dönüştürülen ambalajların yeniden üretim süreçlerinde kullanılmasıyla enerji tüketiminin düşeceği ve karbon emisyonlarının azalacağı ifade ediliyor.
Bakanlık tarafından açıklanan hedefler de sistemin uzun vadeli potansiyelini ortaya koyuyor. DOA uygulamasının Türkiye’nin 81 ilinde tamamen yaygınlaştırılmasıyla birlikte her yıl yaklaşık 25 milyar içecek ambalajının geri toplanması planlanıyor. Bu hedefin gerçekleşmesi durumunda ülke ekonomisine yıllık yaklaşık 30 milyar liralık katkı sağlanması bekleniyor.
Ekonomik getirinin yanı sıra çevresel kazanımlar da dikkat çekiyor. Milyarlarca ambalajın yeniden üretim zincirine dahil edilmesi sayesinde doğal kaynak kullanımı azalacak, atık depolama alanları üzerindeki yük hafifleyecek ve çevre kirliliğiyle mücadelede önemli bir adım atılmış olacak.
Uzmanlar, depozito sisteminin başarısının vatandaşların katılımıyla doğrudan bağlantılı olduğuna dikkat çekiyor. İlk günlerde elde edilen yüksek katılım oranının, toplumun geri dönüşüm konusunda daha bilinçli hareket etmeye başladığını gösterdiği belirtiliyor. Sistemin ülke genelinde yaygınlaşmasıyla birlikte geri dönüşüm alışkanlığının günlük yaşamın doğal bir parçası haline gelmesi bekleniyor.
İlk beş günde ulaşılan 7 milyon 600 bin ambalaj rakamı, Türkiye’nin çevre dostu dönüşüm sürecinde önemli bir başlangıç olarak değerlendiriliyor. Yetkililer, önümüzdeki dönemde depozito iade noktalarının sayısının artırılacağını ve sistemin daha fazla vatandaşa ulaşacağını belirterek geri dönüşüm seferberliğinin büyüyerek devam edeceğini ifade ediyor.
