Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), Türkiye genelinde kayıt dışı istihdam, sahte sigortalılık ve sahte işyeri uygulamalarına karşı kararlı bir mücadele yürütüyor. 2025 yılı itibarıyla SGK, toplamda 135.192 denetim gerçekleştirerek hem çalışanların haklarını korumayı hem de işverenler arasındaki haksız rekabeti önlemeyi hedefledi. Yapılan denetimler sonucunda 7.801 iş yerinde 369.573 kişinin kayıt dışı çalıştırıldığı tespit edildi. Kurum, sahte sigortalı ve sahte işyeri bildirimlerinde bulunan işveren ve meslek mensuplarına hem parasal hem de idari yaptırımlar uyguladı. Denetimler neticesinde toplam 4.190.051.857 TL idari para cezası önerildi. Tahsil kabiliyeti olmayan alacaklar için ise 4,6 milyar TL terkin edildi.
SGK’nın Denetim ve Takip Sistemleri
SGK, sahte sigortalılık ve sahte işyeri girişimlerini önlemek için dijital denetim sistemleri ve özel projeler geliştirdi.
-
İşyeri Karne Projesi: İşyerlerinin sicil ve sigorta kayıtlarını dijital ortamda takip ederek, olası sahtecilik vakalarını önceden tespit etmeyi sağlıyor.
-
Sahte Sigortalılık ve Sahte İş Yeri Takip Platformu: Kurum, bu platform üzerinden sahte işyeri ve sahte sigortalılık girişimlerini anlık olarak izleyerek hızlı müdahale edebiliyor.
Bu sistemler sayesinde SGK, kayıt dışı ve sahte uygulamalara karşı önlem alırken, çalışanların sosyal haklarını güvence altına alıyor ve haksız kazanç elde eden işverenleri cezalandırıyor.
Sahte Sigortalılık ve Sahte İşyerinin Tanımı
-
Sahte Sigortalılık: Gerçekte işyerinde çalışmayan bir kişinin sadece belgelerde sigortalı gösterilmesi işlemidir. Bu uygulama özellikle eş, dost ve akrabalar için yaygındır. Son dönemde hamile kadınların sahte sigortalı gösterilerek SGK’dan geçici iş göremezlik ödeneği aldığı gözlemlenmiştir.
-
Sahte İşyeri: Fiilen faaliyet göstermeyen ancak resmi olarak işyeri tescili yapılmış gibi görünen ve sigortalı çalıştırıldığı beyan edilen işyeridir. Bazı durumlarda gerçek işyerleri kısa süre faaliyette bulunup kapanabilir veya devredilebilir. Bu süreçlerde gerekli bildirimler yapılmadığında söz konusu işyeri sahte olarak kabul edilir.
Sahte İşyerine ve Sahte Sigortalıya Uygulanan Yaptırımlar
-
Sahte olduğu tespit edilen işyerlerinin tescil kaydı, e-sigorta şifresi ve işyeri sicil numarası iptal edilir.
-
Sahte işyerinden ödenen primler geri ödenmez ve SGK tarafından gelir kaydedilir.
-
Yersiz yararlanılan teşvik ve destekler, gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte geri alınır. Gerektiğinde ilgili vergi dairesine bilgi verilir.
-
Sahte sigortalı tespit edilirse, bu kişiye bağlanan aylıklar iptal edilir. Ödenmiş olan maaş ve diğer parasal değerler kanuni faiziyle birlikte geri alınır.
-
Sahte işlemlerde sorumluluğu bulunan meslek mensupları (serbest muhasebeci ve mali müşavirler) de işveren ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulur. Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda bulunularak yargı süreci başlatılır.
Denetim Yöntemleri ve Kontrol Mekanizmaları
SGK, sahte işyeri veya sahte sigortalı olma ihtimali yüksek işyerlerini sosyal güvenlik müfettişleri, denetmenleri ve KADİM servisi ekipleri aracılığıyla inceliyor.
-
Denetimler sırasında işyerinin faaliyet durumu, çalışan sayısı, ödeme kayıtları ve diğer belgeler detaylı olarak inceleniyor.
-
Riskli işyerlerinde şüpheli uygulamalar tespit edilirse, yasal süreç başlatılıyor ve cezai yaptırımlar uygulanıyor.
Kayıt Dışı ve Sahtecilik İstatistikleri
2025 yılında yapılan 135.192 denetim sonucu:
-
369.573 kişi kayıt dışı çalıştırıldı.
-
7.801 iş yerinin kayıt dışı olduğu tespit edildi.
-
Eşe dosta sahte sigortalı gösterme veya sahte işyeri açma girişiminde bulunan işverenler hem parasal hem de idari cezalarla karşılaştı.
-
Denetimler sonucunda 4.190.051.857 TL idari para cezası uygulandı. Tahsil kabiliyeti olmayan alacaklar için 4,6 milyar TL terkin edildi.
Parasal Yaptırımların Uygulanma Şekli
-
Sahte olduğu tespit edilen hizmetler iptal edilir.
-
Ödenmiş maaşlar ve diğer parasal ödemeler kanuni faiziyle birlikte geri alınır.
-
Gerekirse yersiz ödenen sağlık harcamaları, geçici iş göremezlik ödenekleri ve diğer ödemeler de geri talep edilir.
-
İşveren ve sorumlu meslek mensupları hakkında yargı süreci başlatılır.
Sonuç ve Kurumun Kararlılığı
SGK, kayıt dışı istihdam ve sahte sigortalılık ile mücadelede kararlılığını sürdürüyor. Çalışanların sosyal güvenlik haklarını korurken, haksız kazanç elde eden işverenleri hem parasal hem de idari cezalarla cezalandırıyor. Kurum, denetimlerini sıklaştırmayı ve sahte uygulamaları önlemeyi sürdüreceğini açıkladı.
